อรรถกถา ...สังคารวสูตร ปัญจกนิบาต
 
มศพ.
วันที่  28 ม.ค. 2555
หมายเลข  20456
อ่าน  688

                                  อรรถกถาสังคารวสูตร

     พึงทราบวินิจฉัยในสังคารวสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-

   บทว่า ปเคว แปลว่า ก่อนทีเดียว. บทว่า กามราคปริยุฏฺิเตน ได้แก่ ถูกกามราคะยึดไว้.บทว่า กามราคปเรเตน  ได้แก่   ถูกกามราคะติดตาม.    บทว่า นิสฺสรณ ความว่า การออกไปแห่งกามราคะมี ๓ อย่าง คือ  การออกไปด้วยการข่มไว้ ๑ การออกไปชั่วคราว ๑ การออกไปเด็ดขาด ๑.   ใน ๓ อย่างนั้น    ปฐมฌาน ใน
 
อสุภกรรมฐาน ชื่อว่า การออกไปด้วยการข่มไว้.

  วิปัสสนา ชื่อว่า การออกไปชั่วคราว อรหัตมรรคชื่อว่า การออกไปเด็ดขาด. อธิบายว่า ไม่รู้การออกไปแม้ทั้ง ๓ อย่างนั้น.   ในบทว่า อตฺตตฺถมฺปิ เป็นต้น  ประโยชน์ของตน อันได้แก่พระอรหัตชื่อว่า ประโยชน์ตน    ประโยชน์ของผู้ให้ปัจจัย   ชื่อว่า   ประโยชน์ผู้อื่น ประโยชน์แม้ทั้งสองนั้นแล ชื่อว่า ประโยชน์ทั้งสอง.        พึงทราบเนื้อความในทุกวาระโดย นัยนี้.   แต่พึงทราบความต่างกันต่อไปนี้.

    จริงอยู่      ในบทมีอาทิว่า พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณ การออกไปมีสองอย่าง คือ การออกไปด้วยการข่มไว้ และการออกไปโดยเด็ดขาด.     ในสองอย่างนั้นสำหรับพยาบาทก่อน เมตตาปฐมฌานชื่อว่า การออกไปด้วยการข่ม   อนาคามิมรรค ชื่อว่า     การออกไปโดยเด็ดขาด.     สำหรับถีนมิทธะ อาโลกสัญญา ชื่อว่า การออกไปด้วยการข่มไว้   อรหัตมรรค  ชื่อว่า การออกไปโดยเด็ดขาด.  สำหรับอุทธัจจกุกกุจจะ   สมถะอย่างใดอย่างหนึ่ง    ชื่อว่าการออกไปด้วยการข่มไว้          แต่ในที่นี้ อรหัตมรรค ชื่อว่าการนำออกไปโดยเด็ดขาดแห่งอุทธัจจะ         อนาคามิมรรค ชื่อว่าการนำออกไปโดยเด็ดขาดแห่งกุกกุจจะ     สำหรับวิจิกิจฉา การกำหนดธรรม ชื่อว่าการนำออกไปด้วยการข่มไว้     ปฐมมรรค ชื่อว่าการนำออกไปโดยเด็ดขาด.     ก็ในสูตรนี้ท่านกล่าวข้ออุปมาเหล่าใด     มีอาทิว่า เสยฺยถาปิ   พฺราหฺมณ  อุทปตฺโต สสฏโ ลาขาย วา ดังนี้    ในอุปมาเหล่านั้น บทว่า อุทปตฺโต ได้แก่ ภาชนะเต็มด้วยน้ำ.บทว่า สสฏฺโ ได้แก่    ผสมสีต่างชนิด.    บทว่า  อุกฺกุฏฺิโต ได้แก่ เดือดพล่าน. บทว่า อุสฺสทกชาโต ได้แก่   มีควันตลบ.    บทว่า เสวาลปณกปริโยนทฺโธ ได้แก่ ปกคลุมด้วยสาหร่าย มีประเภทเป็นพืชงาเป็นต้น   หรือแหนมีสีเขียวและสีเหมือนหลังกบซึ่งเกิดปิดผิวน้ำ. บทว่า วาเตริโต ได้แก่ ถูกลมพัดกระเพื่อม. บทว่า อาวิโล คือไม่ใส.บทว่า ลุฬิโต คือไม่นิ่ง. บทว่า กลลีภูโต คือมีเปือกตม. บทว่า อนฺธกาเรนิกฺขิตฺโต ได้แก่   ถูกวางไว้ในที่ไม่มีแสงสว่าง (มืด) เช่น ภายในยุ้งเป็นต้น.  ในสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงยักเยื้องเทศนาด้วยภพ ๓     แล้วทรงจบลงด้วยยอดธรรม คือ พระอรหัต. ส่วนพราหมณ์ตั้งอยู่ในคุณเพียงแค่สรณะ.

                                        จบอรรถกถาสังคารวสูตรที่ ๓.


Tag  กางกั้นจิต กำจัดนิวรณ์ นิวรณ์

  ความคิดเห็นที่ 1  
 
เซจาน้อย
วันที่ 29 ม.ค. 2555

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

  ขออนุโมทนาในกุศลศรัทธาของทุกๆท่านด้วยครับ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ