กิจของจิต [อภิธัมมัตถสังคหะ]
 
khampan.a
khampan.a
วันที่  16 ก.ย. 2553
หมายเลข  17218
อ่าน  2,784

อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 111

     ชื่อว่ากิจ ในกิจสังคหะ มี ๑๔ อย่าง ด้วยอำนาจแห่งปฏิสนธิกิจภวังคกิจ อาวัชชนกิจ ทัสสนกิจ  สวนกิจ ฆายนกิจ สายนกิจ ผุสนกิจ สัมปฏิจฉันนกิจ สันตีรณกิจ โวฏฐัพพนกิจ ชวนกิจ ตทาลัมพนกิจ และจุติกิจ ฯ บรรดากิจเหล่านั้น จิต ๑๙ คือ สันตีรณจิตที่สหรคตด้วยอุเบกขา ๒ มหาวิบากจิต ๘ และรูปารูปวิบากจิต ๙ (รูปาวจรวิบากจิต ๕ อรูปาวจรวิบากจิต ๔) ชื่อว่าปฏิสนธิ ภวังค์และจุติเป็นกิจ (มีกิจ คือ ปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติ) ฯ แต่จิตที่มีอาวัชชนะเป็นกิจมี ๒ ฯ และจิตที่มีทัสสนะ สวนะ ฆายนะ สายนะ ผุสนะ สัมปฏิจฉันนะเป็นกิจก็มีอย่างละ ๒  เหมือนกัน ฯ  จิตที่มีสันตีรณะเป็นกิจมี ๓ ฯ  เฉพาะมโนทวาราวัชชนจิตให้โวฏฐัพพนกิจสำเร็จในปัญจทวาร (ย่อมยังจิตที่มีโวฏฐัพพะเป็นกิจให้สำเร็จในปัญจทวาร) จิตที่เป็นกุศล อกุศล วิบากและกิริยา ๕๕ เว้นอาวัชชนจิตทั้งสองเสีย มีชวนะเป็นกิจ ฯ จิต ๑๑  คือ มหาวิบาก ๘  และสันตีรณจิต ๓  มีตทาลัมพนะเป็นกิจ ฯ  ก็บรรดาจิต ๑๑ เหล่านั้น  สันตีรณจิตที่สหรคตด้วยอุเบกขา ๒ ชื่อว่ามีกิจ ๕ อย่าง ด้วยสามารถแห่งปฏิสนธิ ภวังค์ จุติ ตทาลัมพนะ และสันตีรณะ ฯ

     มหาวิบากจิต ๘ ชื่อว่ามีกิจ ๔ อย่าง ด้วยอำนาจแห่งปฏิสนธิ ภวังค์ จุติ และตทาลัมพนะ ฯ  มหัคคตวิบากจิต ๙ ชื่อว่ามีกิจ ๓ อย่างด้วยอำนาจแห่งปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติ ฯ  สันตีรณจิตที่สหรคตด้วยโสมนัสมีกิจ ๒ ด้วยอำนาจแห่งสันตีรณกิจ และตทาลัมพนกิจ ฯ โวฏฐัพพนจิตมีกิจ ๒  เหมือนกัน  ด้วยอำนาจแห่งโวฏฐัพพนกิจ และอาวัชชนกิจ ฯ ส่วนชวนจิต มโนธาตุ ๓ และทวิปัญจวิญญาณที่เหลือแม้ทั้งหมด มีกิจเดียว ตามควรแก่การสมภพ ฉะนี้แล ฯ

[สังคหคาถา]

     จิตตุปบาท ชื่อว่าปฏิสนธิเป็นต้น พระผู้มีพระภาคทรงประกาศไว้ ๑๔ อย่าง โดยความต่างแห่งกิจ และ ๑๐ อย่าง โดยความต่างแห่งฐาน ฯ บัณฑิตพึงแสดงจิตที่มีกิจ ๑ และฐาน ๑ ที่มีกิจ ๒     และฐาน ๒ ที่มีกิจ ๓ และฐาน ๓ ที่มีกิจ ๔ และฐาน ๔ และที่มีกิจ ๕ และฐาน ๕ คือ จิต ๖๘-๒-๙-๘ และ ๒ ตามลำดับ ฯ


  ความคิดเห็นที่ 1  
 
Mayura
Mayura
วันที่ 1 มิ.ย. 2560 16:30 น.

_/\_ _/\_ _/\_

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ