Print 
อัปปนาสมาธิ รูปฌาน และอรูปฌาน เป็นสัมมาสมาธิหรือไม่
 
suthon
วันที่  28 ธ.ค. 2551
หมายเลข  10789
อ่าน  3,044

ผมสงสัยว่าพระอาจารย์ทั้ง 2 ท่านของเจ้าชายสิทธัตถะ  สอนการทำสมาธิจนได้ฌานจัดได้ว่าเป็นสัมมาสมาธิที่มีสภาพธรรมไม่ครบองค์มรรคทั้ง 8 หรือไม่ หรือเป็นมิจฉาสมาธิครับ และสัมมาสมาธิแตกต่างจากมิจฉาสมาธิอย่างไรครับ


  ความคิดเห็นที่ 1  
 
prachern.s
วันที่ 29 ธ.ค. 2551

สัมมาสมาธิ  คือ ความตั้งมั่นของจิตในทางที่ถูก (เป็นกุศล) สัมมาสมาธิมีหลายระดับขณะที่จิตเป็นกุศล  ขณะนั้นก็มีสมาธิ  ขณิกสมาธิ ก็เป็นสัมมาสมาธิ  อุปจาระและอัป-ปนาสมาธิก็เป็นสัมมาสมาธิได้  แต่โดยทั่วไปแล้ว  สัมมาสมาธิจะใช้ในกุศลที่เป็นไปในการอบรมเจริญปัญญาเช่น สัมมาสมาธิที่เกิดกับการอบรมสติปัฏฐานหรือ  อริยมรรคมีองค์ ๘ ซึ่งสัมมาสมาธิ ในสติปัฏฐาน ก็จะเป็น ขณิกสมาธิ เพียงชั่วขณะ แต่เป็นไปทางกุศลและอบรมปัญญา  สัมมาสมาธิที่เกิดในขณะเป็นอริยมรรค  มีองค์ ๘ เป็นสัมมาสมาธิโดยตรงอยู่แล้ว  แม้อุปจาระและอัปปนาสมาธิของสมถภาวนาที่เป็นบาทของวิปัสสนาก็เป็นสัมมาสมาธิ  แต่โดยทั่วไปท่านอธิบายสัมมาสมาธิว่าหมายถึงเอกัคคตาดังข้อความดังนี้

พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑- หน้าที่ 360
[๓๙]  สัมมาสมาธิ   มีในสมัยนั้น   เป็นไฉน  ?
     ความตั้งอยู่แห่งจิต  ความดำรงอยู่แห่งจิต  ความมั่นอยู่แห่งจิต  ความไม่ส่ายไปแห่งจิต  ความไม่ฟุ้งซ่านแห่งจิต  ภาวะที่จิตไม่ส่ายไป  ความสงบสมาธินทรีย์  สมาธิพละ  ความตั้งใจชอบ  ในสมัยนั้น  อันใด  นี้ชื่อว่าสัมมาสมาธิมีในสมัยนั้น.

 
  ความคิดเห็นที่ 2  
 
ajarnkruo
วันที่ 29 ธ.ค. 2551

สมาธิ (เอกัคคตาเจตสิก) ที่เกิดกับกุศลทุกประการใช้คำว่า สัมมาสมาธิ ก็ได้การเจริญความสงบของจิตจนได้อัปปนาสมาธิ  เป็นฌานจิต ของอุทกดาบสและอาฬารดาบสก็เป็นการเจริญสัมมาสมาธิ  แต่ว่ายังไม่ใช่การเจริญสัมมาสมาธิที่เกิดร่วมกับสติปัฏฐาน  ไม่เป็นสัมมาสมาธิที่เป็นอริยมรรค  จึงดับกิเลสเป็นสมุจเฉทไม่ได้  ผลจากการเจริญความสงบของจิตจนถึงขั้นอรูปฌาน แล้วฌานไม่เสื่อมก่อนตายนั้น  ทำให้ชาติต่อไปปฏิสนธิจิตเกิดในอรูปพรหมภูมิ ซึ่งเป็นภูมิที่มีแต่นามธรรม ไม่มีรูปธรรม  และมีอายุยืนยาวมาก  แต่ดับกิเลสไม่ได้ เมื่อสิ้นอายุขัย ก็จะต้องกลับมาสู่ความเป็นอย่างนี้อีก คือต้องกลับมาเกิดในกามภูมิ  แม้เจ้าชายสิทธัตถะ ก่อนที่จะได้ตรัสรู้เป็นพระผู้มีพระภาคเจ้าในครั้งนั้น ก็ทรงมีพระปัญญามาก ทรงศึกษาตามจนสามารถได้ฌานจิตขั้นสูงสุด คือ เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน  เทียบเท่ากับอาจารย์ของพระองค์  แม้กระนั้น ก็ยังทรงมองเห็นว่า  นี้ไม่ใช่หนทางในการดับกิเลส  ต่อเมื่อได้ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง  จนบรรลุเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วจึงได้ทรงค้นพบหนทางด้วยพระปัญญาของพระองค์ว่า " อริยสัจจ์ ๔ " นี้เป็นธรรมเพื่อการดับกิเลสได้เป็นสมุจเฉท เพื่อความบริสุทธิ์ของเหล่าสัตว์
----------------------------------------------------
ความต่างของสัมมาสมาธิกับมิจฉาสมาธิ ก็คือ  สัมมาสมาธิ จะไม่เกิดกับอกุศลจิตแน่นอน  ส่วน  มิจฉาสมาธิ ได้แก่ เอกัคคตาเจตสิกที่เกิดกับอกุศลจิตทุกดวงครับ

 
  ความคิดเห็นที่ 3  
 
paderm
paderm
วันที่ 1 ม.ค. 2552 09:30 น.

ขอนอบน้อมแด่พระรัตนตรัย
สมาธิคือ เอกัคคตาเจตสิกซึ่งเกิดกับจิตทุกประเภท ดังนั้นสมาธิจึงเป็นได้ทั้งกุศลหรืออกุศล ซึ่งโดยทั่วไป สัมมาสมาธิจะใช้เกี่ยวกับการอบรมปัญญาที่เรียกว่า ภาวนาซึ่งมีทั้งสมถภาวนาและวิปัสสนาภาวนา  การอบรมสมถภาวนาและวิปัสสนาต้องประกอบด้วยปัญญา ดังนั้นเอกัคคตาเจตสิกที่เกิดร่วมด้วยก็เกิดกับปัญญาจึงเป็นสัมมาสมาธิหากการอบรมสมถภาวนาและวิปัสสนาภาวนาเป็นไปในทางผิดก็เป็นมิจฉาสมาธิเพราะเกิดร่วมกับอกุศล เกิดร่วมด้วยกับความไม่รู้ ดังนั้นในกรณีของอุทกดาบส  อาฬารดาบส (อาจารย์พระโพธิสัตว์) ที่สอนสมถภาวนาย่อมเป็นสัมมาสมาธิเพราะเป็นกุศลที่ประกอบด้วยปัญญาแต่ไม่ใช่หนทางที่ถูกต้องในการดับกิเลส สมถภาวนาที่อาจารย์ของพระโพธิสัตว์ (อุทกดาบสและอาฬารดาบส) สอนนั้นจึงเป็นมิจฉาปฏิปทาคือหนทางผิดครับ  แม้จะเป็นสัมมาสมาธิก็ตามเพราะไม่ใช่หนทางที่จะดับกิเลส ขออนุโมทนา
อุทิศกุศลให้สรรพสัตว์

 
  ความคิดเห็นที่ 4  
 
เมตตา
เมตตา
วันที่ 1 ม.ค. 2552 19:03 น.


ขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็นที่ 5  
 
pornpaon
วันที่ 6 ม.ค. 2552 18:08 น.
ขออนุโมทนาค่ะ
 
  ความคิดเห็นที่ 6  
 
wannee.s
wannee.s
วันที่ 6 ม.ค. 2552 19:43 น.

สมถภาวนา เป็นความสงบของจิตที่ปราศจากโลภะ โทสะ โมหะ ชั่วคราว  แต่ก็แค่ข่มไว้ด้วยกำลังของฌาน  และถ้าฌานไม่เสื่อมก็ไปเกิดในพรหมโลก  แต่ไม่ใช่หนทางพ้นทุกข์ ยังเวียนว่ายอยู่ในสังสารวัฏฏ์ ไม่ใช่การเจริญอริยมรรคมีองค์แปด อริยมรรคแปด  เป็นหนทางเดียวที่จะนำไปสู่การพ้นทุกข์คือการดับกิเลสหมดบรรลุเป็นพระอรหันต์ค่ะ 

 
  ความคิดเห็นที่ 8  
 
orawan.c
orawan.c
วันที่ 8 ก.ย. 2556 09:28 น.

ขอบคุณ และขออนุโมทนาค่ะ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ