สติเกิดกับกุศลจิต เป็นสภาพที่ระลึก
มีคำว่า สติปัฎฐาน เพื่อที่จะระลึกรู้ลักษณะของสภาพธรรมตามความเป็นจริงในขณะนี้เป็นนามธรรมเป็นรูปธรรม ถ้าสติปัฏฐานไม่เกิดเราก็ฟังเรื่องของนามธรรมรูปธรรม มีความเข้าใจทีละเล็กที่ละน้อยเรื่องของนามธรรม รูปธรรม แต่ขณะที่ฟังเป็นสติขั้นฟัง
กุศลใดๆ ทั้งหมดที่จะขาดสติเจตสิก ไม่มีเลย ไม่ว่าจะเป็นทาน ไม่ว่าจะเป็นศีล ไม่ว่าจะเป็นสมถภาวนา การช่วยเหลือผู้อื่น หรือว่าวาจาที่เป็นประโยชน์ทั้งหมด ขณะนั้นเพราะจิตเกิดร่วมกับสติเจตสิต ที่ระลึกเป็นไปอย่างนั้นๆ การกระทำ และคำพูดนั้นๆ จึงได้เกิดขึ้น เพราะฉะนั้นสตินั้นเป็นประโยชน์ในที่ทั้งปวง หรือจะใช้คำที่แปลกันว่าจำปรารถนาในที่ทั้งปวง ซึ่งก็หมายความถึงว่าเป็นประโยชน์ในที่ทั้งปวง เพราะสติเกิดระลึกได้
วันนี้มีใครระลึกที่จะให้ทานบ้างหรือไม่ ไม่มี หรือมี ก็ได้ แต่ว่าระลึกที่จะฟังธรรม ถ้าสติไม่เกิด ก็ไปแล้ว ระลึกเรื่องอื่นทันที แม้แต่ขณะที่กำลังฟัง เวลาฟังแล้วก็เข้าใจ พิจารณา นั่นคือหน้าที่ของสติที่ไม่ไปอื่น แต่ระลึกสภาพที่เรื่องราวที่กำลังได้ยินได้ฟัง และปัญญาก็สามารถที่จะเกิด ค่อยๆ เข้าใจ เป็นสภาพธรรมทั้งหมด คือจิต เจตสิกทั้งหมด แต่ให้ทราบว่าต้องรู้ลักษณะของสติว่าเป็นธรรมฝ่ายดี แล้วก็เกิดกับกุศลทุกประเภทไม่ว่าจะเป็นขั้นทาน สติก็ระลึกเป็นไปในการให้ บางคนก็อาจจะมีเสื้อผ้าหลายๆ ตัว เกิดคิดบ้างหรือไม่ว่าตัวนี้จะให้ใคร เป็นประโยชน์กับใคร นั่นคือสติ ไม่ใช่เรา ทั้งๆ ที่เคยเป็นเราทำกุศล แต่ความจริงคือสติเกิดขึ้น จึงเป็นไปในกุศล แล้วแต่ว่าระดับไหน ระดับทาน ระดับศีล ระดับสมถะ หรือว่าระดับสติปัฏฐาน
เพราะฉะนั้นสติปัฏฐานเป็นเรื่องใหญ่ เป็นเรื่องที่ถ้าไม่มีพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่มีใครอบรมเจริญสติปัฎฐาน เพราะว่าจากการตรัสรู้จึงสามารถที่จะรู้ว่าหนทางจริงๆ ที่จะทำให้รู้ลักษณะของสภาพธรรมไม่ใช่เพียงระดับขั้นฟัง แต่ขั้นประจักษ์แจ้งในความเป็นนามธรรม และรูปธรรม ต้องเป็นเมื่อสติเกิด แล้วก็ระลึกลักษณะของสภาพธรรม
เพราะฉะนั้นต้องมีความเข้าใจสภาพธรรมก่อน ถ้าไม่มีความเข้าใจสภาพธรรม สติปัฎฐานจะเกิดได้หรือไม่ เรียกชื่อกันว่าสติปัฎฐานแต่ตัวจริงไม่ใช่สติปัฎฐาน ของปลอมกับของจริงใช่ไหม ดอกไม้ปลอมกับดอกไม้จริง ถ้าไม่ใช่ของจริงก็ต้องเป็นของปลอม ไม่ใช่สติก็ไปเรียกว่าสติ ทั้งๆ ที่ไม่ใช่สติ ตอนนี้ รู้จักตัวปลอมตัวจริงหรือไม่ ถ้าตัวจริงยังไม่เกิด ก็รู้ไม่ได้ว่าอะไรจริง จนกว่าสภาพที่เป็นจริงเกิด เมื่อนั้นก็จะรู้ว่าสภาพจริงๆ เป็นอย่างนี้