โวฏฐัพพนวาระ
โวฏฐัพพนวาระ
โวฏฺฐพฺพน (การกำหนด การตัดสิน) + วาระ (คราว รอบ โอกาส)
คราวหรือโอกาสของโวฏฑัพพนจิต หมายถึง วิถีจิตที่อารมณ์สิ้นสุดตรงโวฏฐัพพนวิถี เพราะเมื่อโคจรรูปกระทบกับปสาทรูปทางปัญจทวาร ด้วยเหตุปัจจัยที่บกพร่องบางประการ อตีตภวังค์จึงเกิดดับสืบต่อกัน ๔ - ๙ ขณะ ภวังคจลนะจึงไหว และภวังคุปัจเฉทะจึงตัดกระแสภวังค์ ปัญจทวาราวัชชนจิตเกิดขึ้น รำพึงถึงอารมณ์แล้วดับไป ทวิปัญจวิญญาณดวงใดดวงหนึ่งเกิดขึ้นแล้วดับไป
สัมปฏิจฉันนจิตเกิดขึ้นรับอารมณ์ต่อ ดับไป สันตีรณจิตเกิดขึ้นไต่สวนอารมณ์ดับไป โวฏฐัพพนจิตเกิดขึ้นตัดสินอารมณ์ แต่เพราะอารมณ์มีกำลังอ่อน เพราะใกล้จะดับแล้ว ชวนจิตจึงไม่เกิด เพราะถ้าเกิดจะต้องเกิดดับสืบต่อกันถึง ๗ ขณะ เพราะฉะนั้น โวฏฐัพพนจิตจึงเกิด ๒ - ๓ ขณะ และเป็นภวังคจิตต่อไป อารมณ์ที่เป็นไปตามวิถีจิตนี้เรียกว่า ปริตตารมณ์ (อารมณ์ที่เล็กน้อยมีกำลังอ่อน)
