การบรรลุธรรม ต้องเป็นปัญญา

ก่อนอื่นต้องมีความเข้าใจเป็นเบื้องต้นก่อนว่า การบรรลุ ต้องเป็นปัญญา ไม่ว่าจะบรรลุถึงความเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า บรรลุถึงเป็นพระอรหันตขีณาสพ หรือบรรลุถึงความเป็นพระอริยบุคคลขั้นอื่นๆ อีก ต้องเป็นปัญญาทั้งนั้น ถ้าไม่มีปัญญาแล้ว การที่จะบรรลุ ย่อมเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้

ปัญญา เป็นธรรมฝ่ายดี เป็นเจตสิกประเภทหนึ่ง ที่สามารถเข้าใจถูก เห็นถูก ในสิ่งที่กำลังปรากฏ จนกระทั่งประจักษ์แจ้งการเกิดดับของสภาพธรรม