ชวนวาระ
 
บ้านธัมมะ
วันที่  7 ก.พ. 2551
หมายเลข  7258
อ่าน  818

ชวนวาระ

ชวน (การแล่นไปโดยเร็ว) + วาร (คราว รอบ โอกาส)

คราวหรือโอกาสของชวนจิต หมายถึง วิถีจิตที่อารมณ์สิ้นสุดที่ตรงชวนวิถี

ถ้าเป็นทางปัญจทวาร เมื่อโคจรรูป ๗ รูป รูปใดรูปหนึ่งกระทบกับปสาทรูปตามทวารนั้นๆ ภวังคจิตในขณะนั้นชื่อว่า อตีตภวังค์ แต่เพราะมีความบกพร่องของปัจจัยบางอย่าง จึงทำให้ภวังค์ล่วงเลยไปอีก ๑ - ๒ ขณะ เป็นภวังคจลนะ ตัดกระแสภวังค์ เป็นภวังคุปัจเฉทะ และเป็นวิถีจิตต่อไป จนสิ้นสุดลงที่ชวนวิถี

อารมณ์ที่สิ้นสุดลงที่ชวนวิถีนี้ เรียกว่า มหันตารมณ์ คือ เป็นอารมณ์ที่มีวิถีจิตเกิดมากถึง ๖ วิถี ได้แก่

อาวัชชนวิถี ๑ ขณะ 

ปัญจวิญญาณวิถี ๑ ขณะ 

สัมปฏิจฉันนวิถี ๑ ขณะ

สันตีรณวิถี ๑ ขณะ

โวฏฐัพพนวิถี ๑ ขณะ 

ชวนวิถี ๗ ขณะ

รวมเป็นขณะจิตทั้งหมด ๑๒  ขณะ

และมีวิถีมุตตจิต คือภวังคจิต ๕ ขณะ เพราะสภาวะรูปมีอายุเท่ากับ ๑๗ ขณะของจิต จึงเป็นไปตามวิถี ดังนี้

๑. อตีตภวังค์

๒. อตีตภวังค์

๓. อตีตภวังค์

๔.ภวังคจลนะ

๕.ภวังคุปัจเฉทะ

๖.ปัญจทวาราวัชชนจิต

๗. ทวิปัญจวิญญาณ

๘.สัมปฏิจฉันนจิต

๙.สันตีรณจิต

๑๐.โวฏฐัพพนจิต

๑๑ - ๑๗.ชวนจิต ๗ ขณะ   

ส่วนทางมโนทวาร วิถีสิ้นสุดลงที่ชวนจิต เรียกว่า อวิภูตารมณ์ คือ เป็นอารมณ์ที่ไม่ชัดเจนเท่าตทาลัมพณวิถี มีวิถีจิตเพียง ๒ วิถี คือ อาวัชชนวิถี และชวนวิถี คิดเป็นขณะจิตได้ ๘ ขณะ คือ มโนทวารวัชชนจิต ๑ ขณะ และชวนจิต ๗ ขณะ


  ความคิดเห็นที่ 1  
 
chatchai.k
chatchai.k
วันที่ 12 มิ.ย. 2563

ขออนุโมทนาครับ 

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ