กิจจญาณ

กิจจญาณ

กิจฺจ (หน้าที่, การงาน) + ญาณ (ความรู้)

ญาณ คือความรู้ ที่รู้กิจที่ควรทำ หมายถึง ความรู้ชัดซึ่งกิจที่ควรทำในอริยสัจจ์ ๔ คือ รู้ว่าทุกขสัจจ์เป็นสภาพที่ควรกำหนดรู้ สมุทยสัจจ์เป็นสภาพที่ควรละ นิโรธสัจจ์เป็นสภาพที่ควรกระทำให้แจ้ง มรรคสัจจ์เป็นสภาพที่ควรเจริญ ขณะที่สติปัฏฐานเกิด เป็นการเริ่มต้นของกิจจญาณ คือ ปัญญาเริ่มทำกิจรู้สภาพธรรมตามความเป็นจริงซึ่งเป็นทุกขสัจจ์ และละสมุทัยชั่วขณะ จนกว่าวิปัสสญาณและมรรคจิตจะเกิด จึงเป็นการกระทำนิโรธสัจจ์ให้แจ้ง และเป็นการอบรมมรรคสัจจ์ที่สมบูรณ์