สอบถามภวาสวะ

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

[เล่มที่ 45] พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตก เล่ม ๑ ภาค ๔ - หน้า 374

อรรถกถาปฐมอาสวสูตร
ในปฐมอาสวสูตรที่ ๗ พึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-
อาสวะในกามทั้งหลาย ชื่อว่า กามาสวะ อีกอย่างหนึ่ง อาสวะ กล่าวคือกาม ชื่อว่า กามาสวะ แต่โดยเนื้อความ กามราคะ และความยินดียิ่งในรูปเป็นต้น ชื่อว่า กามสวะ. ฉันทราคะ ในรูปภพและอรูปภพ ความใคร่ในฌาน ราคะอันสหรคตด้วยสัสสตทิฏฐิ และความปรารถนาในภพ ชื่อว่า ภวาสวะ. อวิชชานั่นแหละ ชื่อว่า อวิชชาสวะ.

ข้อความในอรรถกถา ก็เป็นความจริงอย่างนั้น เป็นความถูกต้อง เมื่อเทียบกับพยัญชนะภาษาบาลีแล้ว ก็แปลตรงทั้งหมด ทีนี้ก็สามารถพิจารณาได้ว่า
ภวาสวะ เป็นความติดข้องยินดีพอใจในภพ ในขันธ์ ในการเกิด แต่ถ้าเป็นความติดข้องในภพที่เป็นความยินดีในความมีความเป็น นั่น ก็แสดงถึงความติดข้องที่เป็นไปพร้อมกับความเห็นผิดว่าเที่ยง และจะปรากฏชัดในรูปภพและอรูปภพ เพราะเหตุว่าในกามภพ ก็จะเป็นความติดข้องยินดีพอใจในกาม ที่เป็นกามาสวะเป็นส่วนใหญ่ แต่ถ้ามีความติดข้องยินดีพอใจในความมีความเป็นด้วย ก็เป็นภวาสวะ ดังนั้น ถ้ากล่าวถึง ภวาสวะ แล้ว ไม่ใช่ว่าจะต้องมีความเห็นผิดว่าเที่ยง โดยตลอดทั้งหมด ท่านจึงแสดงโดยกว้างขวางว่า เป็นความติดข้องในภพที่ไม่ได้ประกอบด้วยความเห็นผิด

พระโสดาบัน ดับความติดข้องในความมีความเป็นที่เป็นไปกับความเห็นผิดแล้ว แต่ยังมีความยินดีพอใจในภพ ในการเกิดอยู่ พระสกทาคามีบุคคล พระอนาคามีบุคคล ก็ยังมีความยินดีพอใจในภพในการเกิด ซึ่งจะถูกดับหมดสิ้นเมื่อถึงความเป็นพระอรหันต์ ครับ

... ยินดีในกุศลของคุณ Dkrjantana และทุกๆ ท่านด้วยครับ ...