โมจตุกเจตสิก

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ความเป็นจริงของสภาพธรรม ที่เป็นนามธรรม กล่าวคือ จิต และเจตสิก นั้น จะเกิดร่วมกัน และเจตสิกที่เกิดขึ้นเป็นไปนั้นก็ตามควรแก่จิตขณะนั้นๆ ด้วย และที่น่าพิจารณา คือ อกุศลเจตสิกประการต่างๆ จะเกิดร่วมกับอกุศลจิตเท่านั้น เกิดร่วมกับจิตชาติอื่นไม่ได้เลย อกุศลเจตสิกที่เกิดร่วมกับอกุศลจิต
แต่ละประเภทนั้น ก็ตามความเป็นไปของอกุศลจิต
ประเภทนั้นๆ แต่ไม่ว่าจะเป็นอกุศลจิตประเภทใด จะไม่ปราศจาก โมหะ (ความหลง ความไม่รู้) อหิริกะ (ความไม่ละอายอกุศล)
อโนตตัปปะ
(ความไม่เกรงกลัวต่ออกุศล)
และ อุทธัจจะ (ความไม่สงบ) เลย นี้คือความเป็นจริง ซึ่งเป็นธรรมที่เกิดเพราะเหตุปัจจัยไม่อยู่ในอำนาจบังคับบัญชาของใครทั้งสิ้น อกุศลประเภทที่มีโลภะเกิดร่วมด้วย เวทนา จะเป็นอย่างหนึ่งอย่างใดใน ๒ อย่าง คือ โสมนัส หรือ อุเบกขา แต่ถ้าเป็นอกุศลประเภทที่มีโทสะเกิดร่วมด้วยแล้ว เวทนาต้องเป็นอย่างเดียวเท่านั้นคือ โทมนัสเวทนา ความรู้สึกไม่สบายใจ
ประโยชน์ของการฟังพระธรรม ศึกษาพระธรรม ก็เพื่อความเข้าใจความจริง ตามความเป็นจริง แม้ อกุศล ที่เกิดขึ้นเป็นไป นั้น เป็นธรรมไม่ใช่เรา เมื่อแยกย่อยเป็นแต่ละขณะๆ ของชีวิตแล้ว หาควาเป็นสัตว์ บุคคล ตัวตนไม่ได้เลย

อ่านเพิ่มเติม โมจตุกะ