วิโมกขันติกญาณ หมายถึงอะไร

 
wittawat
วันที่  23 มิ.ย. 2565
หมายเลข  43268
อ่าน  150

วิโมกข์ หมายถึง ความหลุดพ้นยิ่ง หรือสภาพธรรมที่พ้นยิ่ง คือ พ้นจากความยินดียิ่งในอารมณ์ พ้นจากธรรมที่เป็นข้าศึกคือกิเลสทั้งหลาย

อรรถบางแห่ง ของวิโมกข์ แสดงว่า น้อมไปด้วยดีในอารมณ์ คือ พระนิพพาน และมีอรรถว่าพ้นด้วยดีจากกิเลสทั้งหลาย (ขุ ป ข้อ ๑๔๗)

วิโมกขันติกญาณ มหาฎีกาที่อธิบาย คัมภีร์วิสุทธิมรรค ภาค ๑ ตอน ๒ หน้า 275 [แก้อรรถบท พุทฺโธ] แสดงไว้ว่า

วิโมกข์ คือ อรหัตมรรค

ที่สุดแห่งวิโมกข์ คือ อรหัตผล

ญาณที่เกิดในอรหัตผลนั้น ชื่อ วิโมกขันติกญาณ

เพราะเมื่อได้อรหัตผลนั้นแล้วจึงได้ญาณนั้น

วิโมกขันติกญาณนี้ก็คือ พุทธญาณทั้งปวง กับทั้งพระสัพพัญญุตญาณ

เมื่ออ่านแล้วก็ยังไม่ทราบว่าพุทธญาณทั้งปวง เช่น พระสัพพัญญุตญาณ เป็นต้น นี้เกิดขึ้นในอรหัตผลจิตของพระผู้มีพระภาคเจ้า หรือว่าเกิดขึ้นแต่ภายหลังครับ กราบเรียนอาจารย์วิทยากรช่วยแสดงความละเอียดด้วยครับ กราบอนุโมทนาครับ


  ความคิดเห็นที่ 1  
 
khampan.a
วันที่ 23 มิ.ย. 2565

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

พระสัพพัญญุตญาณ เป็นปัญญาที่ทรงรู้ทุกสิ่งทุกอย่างตามความเป็นจริง หมายถึง พระปัญญาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าซึ่งรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง ที่พระองค์ทรงปรารถนาที่จะรู้ พระสัพพัญญุตญาณนี้ เกิดจากการสะสมอบรมมานานถึง ๔ อสงไขยแสนกัปป์ ซึ่งเมื่อตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็มาพร้อมกับอรหัตตมัคคญาณ กล่าวคือ เพราะถึงความเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว ก็มีพระสัพพัญญุตญาณ พระสัพพัญญุตญาณ เป็นปัญญา ในกามาวจรกิริยาญาณสัมปยุตจิต เป็นกามาวจรจิต เป็นโลิยะ มี วิตก วิจาร และเกิดพร้อมปัญญากับจิตนั้น เป็นปัญญาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เท่านั้น

หลักฐานแสดงชัดเจนว่า พระสัพพัญญุตญาณ ไม่ใช่โลกุตตระ แต่เป็นโลกิยะ ดังนี้

[เล่มที่ 38] พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทสก-เอกาทสกนิบาต เล่ม ๕ - หน้าที่ ๖๘

พระสัพพัญญุตญาณ มีวิตก มีวิจารเท่านั้น เป็นกามาวจร เท่านั้น เป็นโลกิยะเท่านั้น.


...ยินดีในความดีของทุกๆ ท่านครับ...

 
  ความคิดเห็นที่ 2  
 
chatchai.k
วันที่ 24 มิ.ย. 2565

ขออนุโมทนาครับ

 
  ความคิดเห็นที่ 3  
 
wittawat
วันที่ 24 มิ.ย. 2565

ขออนุโมทนาครับ

    ซึ่งก็คงจะหมายความว่า พระองค์สามารถที่จะมีพระสัพพัญญุตญาณเกิดขึ้นต่อๆ มาได้ เมื่อถึงความเป็นพระอรหันต์แล้ว เพราะมรรคปัญญา หรือผลปัญญาเป็น เจตสิกชาติโลกุตตระ และจากหลักฐานที่แสดงไว้ในอังคุตตรนิกายนี้ พระสัพพัญญุตญาณนี้เป็นปัญญาเจตสิก ชาติโลกียะ ซึ่งไม่ใช่ประเภทเดียวกัน และก็ไม่ได้มีหลักฐานใดแสดงด้วยว่าพระสัพพัญญุตญาณเกิดขึ้นกับโลกุตตรจิตได้ใช่ไหมครับ

    แม้ว่ายากที่จะเข้าใจ แต่ประโยชน์ก็คือ การระลึกถึงคุณของพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ซึ่งเลิศด้วยพระคุณ และเพื่อเข้าใจพระคุณมากยิ่งขึ้น ก็ศึกษาตามหลักฐานที่ได้แสดงไว้

    ผิดถูกประการใด เรียนให้พิจารณาด้วยนะครับ

 
  ความคิดเห็นที่ 4  
 
khampan.a
วันที่ 25 มิ.ย. 2565

เรียน ความคิดเห็นที่ ๓ ครับ
เป็นเรื่องที่ละเอียดอย่างยิ่ง ครับ
เท่าที่ค้นในหลักฐานในพระไตรปิฎกและอรรถกถา จะไม่ปรากฏว่า พระสัพพัญญุตญาณเกิดกับโลกุตตรจิต ครับ

 
  ความคิดเห็นที่ 5  
 
Junya
วันที่ 26 มิ.ย. 2565

กราบสาธุค่ะอาจารย์คำปั่น

 
  ความคิดเห็นที่ 6  
 
ทรงศักดิ์
วันที่ 16 ก.ค. 2565

ขออนุโมทนาครับ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ