๒. สูตรที่ ๒ - ๑๒

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค เล่ม ๒ - หน้า 390ก

๒. สูตรที่ ๒ - ๑๒

    [๓๑๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเมื่อไม่รู้ไม่เห็นชราและมรณะตามเป็นจริง พึงกระทำความศึกษาเพื่อความรู้ในชราและมรณะตามเป็นจริง.

    [เปยยาลอย่างนี้ พึงกระทำกิจอันเป็นไปสัจจะ ๔]

    พึงกระทำความเพียร ... พึงกระทำฉันทะ ... พึงกระทำความอุตสาหะ ... พึงกระทำความไม่ย่อท้อ ... พึงกระทำความเพียรแผดเผากิเลส ... พึงกระทำความเป็นผู้กล้า ... พึงกระทำความเพียรเป็นไปติดต่อ ... พึงกระทำสติ ... พึงกระทำสัมปชัญญะ ... พึงกระทำความไม่ประมาท ... ดังนี้แล.

    จบอันตรเปยยาลที่ ๙

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

    ๑. สัตถุสูตร

    ๒. นขสิกขาสูตร

    ๓. โยคสูตร

    ๔. ฉันทสูตร

    ๕. อุสโสฬหิสูตร

    ๖. อัปปฏิวานิยสูตร

    ๗. อาตัปปสูตร

    ๘. วีริยสูตร

    ๙. สาตัจจสูตร

    ๑๐. สติสูตร

    ๑๑. สัมปชัญญสูตร

    ๑๒. อัปปมาทสูตร

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค เล่ม ๒ - หน้า 391

    จบอันตรเปยยาลอันเป็นหัวข้อพระสูตร

    เบื้องต้นมีหัวข้อพระสูตร ๑๒ หัวข้อ รวมเป็น ๑๓๒ สูตร มีเปยยาลในระหว่าง พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสด้วยสัจจะ ๔.

    จบหัวข้อในอันตรเปยยาลทั้งหลาย.

อันตรเปยยาลวรรคที่ ๙

อรรถกถาสัตถุสูตรเป็นต้น

    เบื้องหน้าแต่นี้ ๑๒ สูตรที่เป็นไปโดยนัยมีอาทิว่า สตฺถา ปริเยสิตพฺโพ ดังนี้ ชื่อว่า อันตรเปยยาลวรรค.

    พระสูตรทั้งหมดนั้น ท่านกล่าวตามอัธยาศัยของเวไนยบุคคลผู้ตรัสรู้โดยประการนั้นๆ .

    ในบทเหล่านั้น. บทว่า สตฺถา ได้แก่ ผู้เป็นพระพุทธเจ้าก็ตาม พระสาวกก็ตาม ซึ่งเป็นที่อาศัยของผู้ได้มรรคญาณ นี้ชื่อว่าศาสดา ศาสดานั้นพึงแสวงหา.

    บทว่า สิกฺขา กรณียา ได้แก่ พึงทำสิกขาทั้ง ๓ อย่าง.

    บรรดาโยคะเป็นต้น บทว่า โยโค ได้แก่ การประกอบ.

    บทว่า ฉนฺโท ได้แก่ ความพอใจในกุศล คือความเป็นผู้ใคร่จะทำ.

    บทว่า อุสฺโสฬฺหิ ได้แก่ ความเพียรที่มีประมาณยิ่งที่ทนต่อสิ่งทั้งปวง.

    บทว่า อปฺปฏิวานี แปลว่า ไม่ถอยกลับ.

    บทว่า อาตปฺปํ ได้แก่ ความเพียรอันทำกิเลสให้ร้อนทั่วคือวิริยะนั่นเอง.

    บทว่า สาตจฺจํ ได้แก่ การกระทำเป็นไปติดต่อ.

    บทว่า สติ ได้แก่ สติที่กำหนดสัจจะ ๔ เป็นอารมณ์ ด้วยอำนาจชราและมรณะเป็นต้น.

    บทว่า สมฺปชญฺํ ได้แก่ ญาณเช่นนั้นแหละ.

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค เล่ม ๒ - หน้า 392

    บทว่า อปฺปมาโท ได้แก่ ความไม่ประมาทในการเจริญสัจจะ.

    คำที่เหลือในบททั้งปวงมีอรรถง่ายทั้งนั้นแล.

    จบอรรถกถาอันตรเปยยาลที่ ๙