อนุปาทิเสสนิพพานธาตุ

อนุปาทิเสสนิพพานธาตุ

น (ไม่มี) + อุปทิเสส (ขันธ์อันป็นส่วนเหลือ) + นิพพาน (ออกจากตัณหา ความดับ) + ธาตุ (สภาพที่ทรงไว้ ความไม่ใช่สัตว์ บุคคล)

ธาตุคือนิพพานอันเป็นสภาพที่ดับกิเลส โดยที่ไม่มีขันธ์เหลืออยู่ หมายถึง การดับกิเลสแล้วจึงดับขันธ์ เป็นการตายครั้งสุดท้ายของพระอรหันต์ ที่เรียกว่า ปรินิพพาน (ขันธนิพพาน) เพราะเมื่อพระอรหันต์ดับกิเลสเป็นสมุจเฉทแล้ว ถ้ากรรมที่นำเกิดยังไม่ถึงความสิ้นไปก็ยังคงต้องดำรงชีวิตต่อไป นิพพานของท่านจึงเป็นเพียงการดับกิเลสเท่านั้น แต่ถ้ากรรมที่นำเกิดถึงความสิ้นไป พระอรหันต์ก็ต้องตายเมื่อจุติจิตเกิด นิพพานของท่านจึงมีผลต่อการดับขันธ์ตลอดไปจะไม่มีขันธ์ใดๆ เกิดขึ้นอีกเลย