ชื่อ มูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา คำว่า แพร่ ไม่ใช่ แผ่

ข้อความมีว่า

บ้านเลขที่ ๔/๔ ถนนสวรรคโลก - ศรีนคร ต.เมืองสวรรคโลก อ.สวรรคโลก    จ.สุโขทัย ๖๔๑๑๐

๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙
    เรื่อง สนทนาธรรม
    เรียน ประธานกรรมการมูลนิธิศึกษาและเผยแผ่พระพุทธศาสนา
ตามที่สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย จังหวัดพิษณุโลก ได้ร่วมกับมูลนิธิศึกษาและเผยแผ่พระพุทธศาสนา จัดให้มีรายการเผยแผ่การสนทนาธรรม ออกอากาศทางสถานีวิทยุเป็นประจำ ตั้งแต่วันจันทร์ถึงวันศุกร์นั้น
เนื่องจากมีการใช้คำที่ไม่ถูกต้อง คือคำ “เผยแพร่” ซึ่งที่ถูกต้อง คือคำ “เผยแผ่” ครับ เพราะคำเผยแผ่ใช้ในทางศาสนา เช่น เผยแผ่พระพุทธศาสนา เผยแผ่หลักธรรมะ เป็นต้น
พร้อมนี้ได้แนบสำเนาหนังสือยืนยันความถูกต้องมาด้วยแล้ว
จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา
ขอแสดงความนับถือ
นายวีระ บุญเกตุ

ท่านอาจารย์ นี่คือหนังสือที่แนบมาด้วย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๕๔ พิมพ์ครั้งที่ ๒ หน้า ๗๘๘
มีข้อความอธิบายคำว่า เผย ค่อยๆ ขยายออก ค่อยๆ แย้มออก เช่น เผยหน้าต่าง เผยปาก เผยแผ่ คำขีดเส้นใต้สีแดง ทำให้ขยายออกไป ขยายออกไป เช่น เผยแผ่พระศาสนา
เผยแพร่ โฆษณาให้เผยแพร่ เช่น เผยแพร่ความรู้ ๒ คำนี่ต่างกัน

เพราะฉะนั้นที่เคยเข้าใจกันว่า สำหรับพระศาสนาจะใช้คำว่า “เผยแผ่” รู้หรือเปล่าว่า เผยแผ่ คือขยายให้กว้างออก อะไรก็ตามที่เล็กแล้วขยายออก แผ่ออกไป อย่างโรตี ก้อนกลมเล็กๆ ก็แผ่ออกไป แผ่ออกไป แผ่ออกไปให้กว้าง

แต่ว่าสำหรับความรู้ในทางพระพุทธศาสนา ไม่มีใครสามารถจะแผ่ออกได้ เพราะเหตุว่าพระธรรมที่ทรงแสดงไว้แล้วครบถ้วน ใครแผ่ออกไปอีกไม่ได้ หรือขยายออกไปอีกได้ไหม สักคำเดียว มีใครที่จะขยายคำที่พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสไว้ดีแล้ว ให้กว้างออกไปได้ไหม ในเมื่อเต็มแล้วครบถ้วนแล้วทุกประการ ซึ่งไม่มีใครสามารถที่จะเข้าใจในความลึกซึ้งนั้นได้ นอกจากศึกษาให้เข้าใจ สิ่งที่มีครบถ้วนในพระไตรปิฎก เผยจริง ให้เห็น แต่ว่า “แพร่” คือ โฆษณาให้แพร่หลาย เช่น เผยแพร่ความรู้ ซึ่งก็เป็นจุดประสงค์ของกรมประชาสัมพันธ์ที่ต้องการโฆษณาประชาสัมพันธ์ให้รู้ทั่วกัน

เพราะฉะนั้น มูลนิธินี้ไม่ได้ชื่อว่า มูลนิธิศึกษาและเผยแผ่พระพุทธศาสนา แต่ชื่อว่า มูลนิธิศึกษา เพราะต้องศึกษาแน่นอน ถ้าไม่ศึกษาแล้วจะเผยอะไรออกมา ไม่มีทางที่จะเผยอะไรออกได้ แม้แต่คำว่าโอฆะ เพราะฉะนั้นต้องศึกษา เมื่อศึกษาแล้วจะเก็บไว้เท่านั้นหรือ หรือว่าควรที่จะแพร่หลาย ให้คนอื่นได้มีความเห็น ความเข้าใจที่ถูกต้องด้วย เพราะฉะนั้นใครจะเผยแผ่พระพุทธศาสนา มีไหม เผยแผ่อะไร คำไหน ลองเผยมาสิ จะแผ่คำไหน ทุกคำมีอยู่แล้ว ทั้งพระไตรปิฎกและอรรถกถา ครบถ้วน

เพราะฉะนั้นก็คือว่า มูลนิธิได้ศึกษาและโฆษณาให้แพร่หลาย เช่น เผยแพร่ความรู้ทางสถานีวิทยุ และโทรทัศน์ และหนังสือด้วย เท่าที่จะกระทำได้ แต่จะไม่แผ่ เพราะว่าแผ่ไม่ได้ แค่ศึกษาก็กว่าจะรู้ กว่าจะเข้าใจ จนกระทั่งสามารถที่จะเผยแพร่ เปิดเผย แพร่ออกไปให้คนได้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง ก็ต้องเป็นการศึกษาตลอดชีวิต และไม่ใช่เพียงชาติเดียวด้วย

ถ้าใครมีความรู้น้อยและก็ศึกษาให้เข้าใจขึ้น รู้แล้วก็ให้คนอื่นได้เข้าใจด้วย เป็นประชาสัมพันธ์หรือเปล่า หรือว่าเป็นการเผยแพร่ความเข้าใจที่มี ให้คนอื่นได้รู้ทั่วกัน ก็ไม่อยากที่จะให้ติดคำ เพราะเหตุว่าจะใช้คำว่า “เผยแผ่” จะใช้คำว่า “เผยแพร่” ถ้าเข้าใจถูกต้องว่าพระธรรมที่ทรงแสดงไม่มีใครจะขยายออกไปอีกได้เลยทั้งสิ้น สักคำเดียว เพราะฉะนั้นที่มีอยู่มากมายทั้งพระสุตตันปิฎก พระวินัยปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ศึกษาพอหรือยัง ไม่ต้องแผ่ เท่าที่มีอยู่แล้วนี่ ศึกษาเข้าใจได้ครบถ้วนหรือเปล่า ถ้ายังศึกษาไม่เข้าใจก็ศึกษาต่อไป เพราะว่าคงจะไม่มีใครสักคนที่บอกว่าเขาได้ศึกษาพระไตรปิฎกตลอดทั้ง ๓ ปิฎกและเข้าใจครบถ้วน เป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้เลย ต้องศึกษาด้วยความเคารพอย่างยิ่ง แต่ละคำเพื่อความถูกต้อง และเผยแพร่ความถูกต้อง ให้คนอื่นได้มีความเข้าใจที่ถูกต้องด้วย แต่ว่าไม่มีใครกล้าที่จะแผ่พระธรรมที่ได้ทรงแสดงไว้ เพราะว่าพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว

เพราะฉะนั้น เผยแพร่ก็ได้ เผยแผ่ก็ได้ อยากจะใช้คำไหนก็ได้ แต่ว่าให้ตรงกับความเข้าใจ เพราะฉะนั้นสำหรับทางมูลนิธินี้ ศึกษาแล้ว ก็เห็นควรที่คนอื่นก็จะได้เข้าใจด้วย เพราะฉะนั้นก็เผยแพร่ความรู้ เพราะเหตุว่าแม้แต่พจนานุกรมของราชบัณฑิตยสถาน ก็กล่าวไว้ว่า เผยแพร่ความรู้

แต่ก็เรื่องของภาษาไม่ใช่เรื่องที่จะติดข้อง ขอให้มีความเข้าใจที่ถูกต้อง ว่าสิ่งที่เป็นความรู้ซึ่งคนอื่นไม่สามารถจะรู้ได้ด้วยตนเอง สมควรไหมที่จะศึกษาด้วยความเคารพ เมื่อมีความเข้าใจถูกต้องแล้ว ควรจะให้คนอื่นได้เข้าใจไหม เพราะฉะนั้นเมื่อมีทางที่จะทำให้คนอื่นเข้าใจ จะใช้คำว่าเผยแผ่ เผยแพร่ เผยอะไรก็ได้ แต่ขอให้เข้าใจตามจุดประสงค์ว่าเพื่อให้มีความเข้าใจที่ถูกต้อง ไม่ใช่คิดว่าทางมูลนิธิผิดพลาด เพราะตามความจริงก็คือว่าเผยแพร่ความรู้ในทางพระพุทธศาสนา

อาจารย์เสาวนิตย์ กระผมขอเรียนว่า เผยแพร่ นี่ถูกต้อง ๑๐๐% ไม่มีที่พลาดใดๆ ได้เลย ตรงกันข้าม ถ้าใช้ เผยแผ่ นั้นผิด พูดให้มันเด็ดขาดไปเลย โดยความรู้นั้นผมมีในทางภาษาพอสมควร มันต้องนึกถึงคำโบราณด้วย ยกตัวอย่าง เช่น นอนแผ่ เคยได้ยินใช่ไหม นอนแผ่ศักราช ก็เคยได้ยิน คือ นอนเหยียดแขน เหยียดขาออกไป สบาย เขาเรียกนอนแผ่ เอาเรื่องอะไรมาตีแผ่ แล้วก็ขยายไปเรื่อยๆ ในระยะหนึ่ง มันไม่ไปทั่วโลกได้หรอก เอาทองมาตีให้เป็นแผ่นใหญ่ขึ้น ใหญ่ขึ้น ใหญ่ขึ้น ก็ใหญ่พอสมควร แต่ก็มันหยุด ก็เท่านั้นเอง นี่คือความหมายของคำว่า แผ่

แต่คำว่า แพร่ นั้น เป็นคำไทยแท้เหมือนกัน อย่างนึกถึงจังหวัดแพร่ อะไรพวกนี้ แพร่คือกระจายไปทั่ว แล้วอาจจะกระโดดข้ามบางอย่างให้ผ่านไป สมมติเราจะเผยแพร่พุทธศาสนา แล้วไปเจอสถานที่ที่เขาไม่ยอมรับเลย เพราะเป็นคนต่างศาสนา เราก็ไม่ควรจะดื้อดึงที่จะเข้าไปถ่ายทอดความรู้ทางพุทธศาสนา มันจะสูญเปล่า เพราะฉะนั้นเราก็ต้องไปในที่ที่สมควร โดยใช้สื่อสมัยใหม่ด้วย สื่อนี่สำคัญมากเลย มันข้าม กระโดดข้ามไป ให้ไปทุกทิศทุกทาง อย่างเช่นประเทศไทยนี่ไปถึงเวียดนาม มันก็ข้ามอะไรต่ออะไรไปเยอะ ไปถึงประเทศอังกฤษ ไปถึงสแกนดิเนเวีย ไปทั่วโลก กว้างขึ้นไปอีก อาจจะไปถึงฟากฟ้าสุราลัยก็ได้ ถ้ามีความสามารถจริงๆ

เพราะฉะนั้น ที่มูลนิธิใช้คำว่า มูลนิธิเผยแพร่พระพุทธศาสนา นั้น เป็นการใช้ที่ถูกต้อง โดยความหมายของตรรกะ โดยความหมายของที่เป็นจริง โดยความหมายของศัพท์ ไม่มีอะไรที่จะพลาดแม้แต่นิดเดียว เพราะฉะนั้น ผมก็ไม่ค่อยเห็นด้วยนักที่จะใช้ เผยแพร่ก็ได้ เผยแผ่ก็ได้ ไม่ควรใช้ และที่ใช้มาว่า มูลนิธิเผยแผ่พุทธศาสนาทุกคำเลยนั้น อันนี้ก็ผิดมารยาท การใช้คำอย่างนี้ผิดมารยาท เพราะอันนี้เป็นชื่อเฉพาะ เขาเรียกว่า วิสามานยนาม ไม่ควรไปเปลี่ยนเขาเลย เขามีสิทธิ์ นี่ผมพูดให้ไปอีกแง่หนึ่ง ถ้าใครเขาใช้คำผิด แล้วเขาใช้เป็น สามานยนาม หรือ วิสามานยนาม เราต้องดู ถ้าเขาใช้เป็นวิสามานยนาม คือ Proper Noun นั้น เราไม่ควรจะก้าวล่วงเข้าไปยุ่งกับเขาเลย เขามีสิทธิ์ที่จะใช้ เพราะเขาเป็นเจ้าของภาษาเหมือนกัน ทุกคนเป็นเจ้าของภาษา อันนี้คนที่เขียนมาด้วยความไม่รู้ ด้วยความยึดติด ยึดติดในความรู้ภาษาไทยตื้นๆ เขินๆ ที่ตนได้เคยเรียนมา ผมก็จะขออธิบายเท่านี้ ให้มันชัดเจนลงไปเลย

ท่านอาจารย์ ขอขอบพระคุณ เพราะเหตุว่าเท่าที่เคยได้ยินได้ฟังมา ถ้าเป็นเรื่องความรู้ก็จะเผยแพร่ ให้รู้ทั่วๆ กัน แต่ถ้าเป็นเรื่องอื่น เช่น เผยแผ่อาณาจักร เผยแผ่ให้กว้างออกไป จะไม่ใช้คำว่า เผยแพร่