วิปปยุตปัจจัย

     สำหรับปัจจัยที่จะกล่าวถึงต่อไป    เป็นปัจจัยที่ยังไม่ได้กล่าวถึง   เพราะเหตุว่าที่ได้กล่าวถึงปัจจัยมาแล้วทั้งหมดนี้ก็ถึงอินทรียปัจจัย   แล้วก็ได้กล่าวถึงฌานปัจจัยพอสมควรแล้ว    ได้กล่าวถึงมัคคปัจจัยพอสมควร    หมายความว่าขอถือโอกาสกล่าวเป็นปัจจัยต่อๆไปเลย   แทนที่จะต้องย้อนไปกล่าวถึงฌานปัจจัยอีก    หรือว่ามัคคปัจจัยอีก     เพราะฉะนั้นที่ได้กล่าวถึงในเรื่องของฌานปัจจัยที่แล้วมาก็ดี   ในเรื่องของมัคคปัจจัยที่แล้วมาก็ดี   ก็เป็นการกล่าวถึงปัจจัยต่อไป    เพื่อที่จะให้ครบทั้ง ๒๔ ปัจจัย

     สำหรับปัจจัยที่ยังไม่ได้กล่าวถึง  คือ วิปยุตตปัจจัย  

วิปยุตตปัจจัย หมายความถึงสภาพธรรมที่เป็นปัจจัยกันโดยเข้ากันไม่ได้    เพราะฉะนั้นก็หมายความว่า   นามธรรมเมื่อเป็นปัจจัยแก่รูป    เป็นปัจจัยโดยวิปยุตตปัจจัย   หรือเวลาที่รูปเป็นปัจจัยแก่นามธรรม   เมื่อนามธรรมไม่ใช่รูป    เพราะฉะนั้นเมื่อรูปเป็นปัจจัยแก่นามธรรม    ก็เป็นปัจจัยโดยเป็นนวิปยุตตปัจจัย   ไม่เหมือนกับสัมปยุตตปัจจัย   คือ สัมปยุตตปัจจัยนั้น    ได้แก่นามธรรมเป็นปัจจัยแก่นามธรรม   จิตเป็นปัจจัยแก่เจตสิก   และเจตสิกเป็นปัจจัยแก่จิต    นั่นเป็นสัมปยุตตธรรมจริง ๆ    เป็นสภาพธรรมที่เข้ากันได้   แต่สำหรับรูปธรรมกับนามธรรม     เมื่อเป็นปัจจัยกันแล้ว   เป็นโดยปัจจัยคือวิปยุตตปัจจัย   เช่นจักขุปสาท   เป็นปัจจัยโดยเป็นที่อาศัยให้เกิดจักขุวิญญาณ    โดยวิปปยุตตปัจจัย     ไม่ว่าจะเป็นโดยนัยใด ๆ ทั้งสิ้น    ถ้ารูปเป็นปัจจัยแก่นาม   และนามเป็นปัจจัยแก่รูปแล้ว    เป็นโดยวิปปยุตตปัจจัย   

     เพราะฉะนั้นสำหรับโลภมูลจิตดวงที่ ๑   คือโสมนัสสหคตัง   ทิฏฐิคตสัมปยุตตัง   เป็นปัจจัยแก่จิตตชรูปโดยวิปปยุตตปัจจัย


หัวข้อหมายเลข  6250
ปรับปรุง  29 ส.ค. 2558