ทบทวนปัจจัย - สหชาตปัจจัย

     การทบทวนปัจจัย    จะไม่ทบทวนตามลำดับของปัจจัยก็ได้    แต่ว่าจะทบทวนโดยสภาพความเป็นปัจจัยของจิตและเจตสิก    ๑๙ ดวง    ซึ่งเกิดร่วมกันในโลภมูลจิตดวงที่ ๑   คือ โดยสหชาตปัจจัย

     คำว่าสหชาติ   ก็หมายความถึง   สภาพธรรมที่เป็นปัจจัยต้องเกิดพร้อมกับปัจจยุปบันนธรรม    คือ สภาพธรรมที่ปัจจัยนั้นทำให้เกิดขึ้น   

     ทั้งจิตและเจตสิก ๑๙ ดวงนี้เป็นสหชาตปัจจัย   คือ ผัสสเจตสิก    เป็นปัจจัยแก่จิตและเจตสิกอื่น ๆ อีก ๑๘ ดวง   โดยนัยเดียวกัน   สำหรับเจตสิกอื่น ๆ    เช่น เวทนาเจตสิกซึ่งเกิดกับโลภมูลจิตดวงนี้     ก็เป็นปัจจัยแก่จิตและเจตสิกอื่น ๆ อีก ๑๘ ดวง  

     เพราะว่าจิตจะเกิดโดยที่ปราศจากเจตสิกไม่ได้    ทั้งจิตและเจตสิกซึ่งอาศัยกันเกิดขึ้น    ต้องเกิดขึ้นพร้อมกัน    จะให้มีความเห็นผิดซึ่งเป็นสภาพของทิฏฐิเจตสิกเกิด    โดยไม่มีโลภเจตสิกเกิดร่วมด้วยไม่ได้   เพราะเหตุว่าขณะใดที่มีความเห็นผิด   หมายความว่าขณะนั้นมีความพอใจ   มีความติด   มีการยึดถือในความเห็นนั้น   เพราะฉะนั้นทิฏฐิเจตสิกไม่สามารถจะเกิดได้    โดยปราศจากโลภเจตสิก   แต่ว่าโลภเจตสิกสามารถจะเกิดได้โดยปราศจากทิฏฐิเจตสิกนี้   

     นี่ก็เป็นสิ่งซึ่งมีปกติในชีวิตประจำวัน    ซึ่งจะเห็นได้ว่า   ในวันหนึ่ง ๆ   ก็มีโลภมูลจิตเกิดบ่อย ๆ    เป็นไปทางตาบ้าง   ทางหูบ้าง    ทางจมูกบ้าง   ทางลิ้นบ้าง   ทางกายบ้าง    ทางใจบ้าง   แต่เมื่อไรในวันหนึ่งซึ่งเป็นโลภมูลจิตทิฏฐิคตสัมปยุค    ขณะนั้นก็ต้องเป็นในขณะที่มีความยึดมั่นในความเห็นผิด    ซึ่งไม่ตรงกับลักษณะของสภาพธรรมตามความเป็นจริง

     เพราะฉะนั้นสำหรับปัจจัยที่ ๑   โดยสหชาตปัจจัย   โลภมูลจิตเกิดร่วมกับเจตสิก ๑๘ ดวง    ต่างก็เป็นปัจจัยซึ่งกันและกัน    และต้องเกิดพร้อมกัน    จึงชื่อว่าโลภมูลจิตเป็นสหชาตปัจจัยแก่เจตสิกซึ่งเกิดร่วมด้วย    และเจตสิกซึ่งเกิดกับโลภมูลจิตนั้นก็เป็นสหชาตปัจจัยแก่โลภมูลจิต  

     ไม่มีปัญหาสำหรับสหชาตปัจจัย   เพราะว่าทราบอยู่แล้วว่า   จิตกับจิตสิกต้องเกิดพร้อมกัน

 


หัวข้อหมายเลข  6043
ปรับปรุง  26 ส.ค. 2558