
อ.อรรณพ: กราบเท้าท่านอาจารย์ ก็เห็นประโยชน์ของการที่จะไม่ไปไหนนะครับ ที่จะเป็นประโยชน์ให้เกื้อกูลไตร่ตรองในเฉพาะสิ่งที่กำลังฟังกำลังไตร่ตรองว่า เป็นความจริง จริงๆ ครับ ก็ต้องฟังไปอย่างนี้แล้วก็ไตร่ตรองอย่างนี้ แต่ยอมรับว่า ยากที่จะไม่ไปตามเรื่อง เพราะว่าเราก็รู้สึกว่า เรื่องคือคำในพระไตรปิฎกมีคุณค่า และเราก็คิดไปตามเรื่องนั้นจนเป็นนิสัยครับ แต่จะเปลี่ยนเป็นนิสัยที่ไตรตรองเฉพาะสิ่งที่กำลังฟังอยู่ไม่ง่ายเลยครับ
ท่านอาจารย์ครับ อะไรจะเป็นเหตุปัจจัยให้ศึกษาด้วยดีที่จะไตร่ตรองเฉพาะในสิ่งที่กำลังฟังหรือกำลังมีครับ หรืออะไรที่จะเกื้อกูลให้ศึกษาธรรมตรงที่จะไม่ไปไตร่ตรองตามเรื่อง แต่เป็นสิ่งที่ยาก สมมติเราศึกษาแล้วอ่านข้อความว่า การเกิดก็เป็นทุกข์ การแก่ก็เป็นทุกข์ การเจ็บ การตาย ก็เป็นทุกข์ การพลัดพรากจากสิ่งที่รักก็เป็นทุกข์ โดยย่ออุปาทานขันธ์เป็นทุกข์ เราก็คิดไปตามนี้ ตามนี้ๆ ครับ ท่านอาจารย์กล่าวว่า ขณะนี้มีอะไร? ขณะนี้มีเห็น ก่อนเห็นมีเห็นไหม แล้วเห็นก็เกิด แล้วเห็นก็ดับไป มีประโยชน์อะไรที่จะต้องมีเห็น นี่คือความเป็นทุกข์ของเห็น
แต่การที่จะฟังแล้วไตรตรองพิจารณาอย่างนี้ ซึ่งผมในวันนี้ผมรู้สึกมีประโยชน์มากเพราะผมถึงได้คิดว่า ท่านทั้งหลายในสมัยพระพุทธกาลที่ท่านได้รู้แจ้งอริยสัจจธรรมท่านคงไม่ได้ไปนึกถึงคำไปยาว แต่ท่านต้องไตร่ตรองความจริงแต่ละคำตรงนั้นว่า เห็น เที่ยงหรือไม่เที่ยง ท่านต้องเข้าใจว่าเห็นคืออะไร และท่านก็ต้องเข้าใจว่า ไม่มีเห็น แล้วเห็นก็เกิดขึ้นแล้วเห็นก็ดับไปโดยท่านประจักษ์อย่างนั้น เพราะว่าท่านมีการฟังที่ท่านต้องมีปริยัติตอนนั้น เป็นปริยัติตอนนั้นและเป็นสัจจญาณที่ตรงมากตรงต่อความจริงในขณะนั้นตรงนั้น จนเป็นปัจจัยให้กิจจญาณ และกตญาณเกิดตามลำดับครับ
ก็เลยกราบเท้าถามท่านอาจารย์ว่า การที่จะมีนิสัยที่จะไตร่ตรองที่จะไม่ไปไกล แล้วก็เป็นนิสัยที่จะไตร่ตรองตรงสิ่งที่กำลังฟังจนถึงตรงสิ่งที่กำลังปรากฏ จะเป็นการอบรมอย่างไรครับ
ท่านอาจารย์: ได้ยินคำว่าธรรมจากไหน?
อ.อรรณพ: ได้ยินคำว่า ธรรม จากการตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าครับ
ท่านอาจารย์: เพราะฉะนั้น ฟังคำของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทีละคำ จึงจะรู้ว่า กว่าจะรู้ แม้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเองทรงบำเพ็ญพระบารมีนานเท่าไหร่ แล้วตรัสรู้สิ่งที่มีเดี๋ยวนี้ แล้วก็ให้คนอื่นได้สามารถค่อยๆ ฟังไตร่ตรองเข้าใจขึ้นทุกคำ
พระองค์ตรัสถึงสิ่งที่มีจริง อีกคำคือธรรมใช่ไหม?
อ.อรรณพ: ใช่ครับ
ท่านอาจารย์: เพราะฉะนั้น คำถามว่า?
อ.อรรณพ: การที่จะมีนิสัยไตร่ตรองเฉพาะสิ่งที่กำลังฟัง จนกระทั่งถึงการใส่ใจในสิ่งที่กำลังปรากฏตามความเป็นจริงครับ นิสัยนี่อบรมยากครับ เรามีนิสัยคิดไปตามข้อความตามเรื่องจนชินท่านท่านอาจารย์
ท่านอาจารย์: เพราะฉะนั้น อะไรเป็นธรรม?
เห็นไหม เพราะว่าต้องไปตั้งต้นที่คำถาม!! อย่างอื่นก็ต้องทิ้งไปหมด เพราะว่าเป็นความละเอียดที่ว่า ต้องเข้าใจจริงๆ ว่า ที่พูดนี่ ตรงนี้เป็นอะไรเป็นธรรม
ไม่อย่างนั้นก็ไม่มีการศึกษาธรรมที่จะเข้าใจได้ ธรรม เพียงแต่เริ่มต้นที่จะรู้ว่า ธรรมมีจริง อะไรที่มีจริงนั้นแหละเป็นสิ่งที่มีจริง อีกภาษาหนึ่งใช้คำว่า เป็นธรรม
เพราะฉะนั้น อะไรที่มีจริงก็มีจริงๆ ให้มั่นคงในความเป็นจริงของแต่ละหนึ่ง
เพราะฉะนั้น ไม่ว่าอะไรที่พูดไปแล้วทั้งหมด ย้อนกลับมาที่คำถามเพื่อที่จะได้ฟังไตร่ตรอง ไม่ใช่ว่า ฟังแล้วเผินแล้วผ่าน แต่ว่าแต่ละคำมีความลึกซึ้งที่ต้องไตร่ตรองโดยละเอียด จึงสามารถที่จะเข้าถึงความเป็นจริงของแต่ละสิ่งที่มีจริง คือธรรม
อ.อรรณพ: กราบเท้าท่านอาจารย์ครับ ซาบซึ้งระลึกถึงพระดำรัสที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสก่อนแสดงธรรมเสมอว่า จงฟัง จงใส่ใจให้ดีในแต่ละคำตั้งแต่ต้น ท่านจะกล่าวถึงฟังคำว่า ธรรม ก็ต้องเป็นสิ่งที่มีจริงในภาษาไทย แล้วก็จริงๆ เดี๋ยวนี้ไม่ใช่ที่อื่น
เพราะว่า ถ้าไม่มั่นคงที่ท่านอาจารย์พูดอย่างนี้ว่าอะไรจริง ไม่มั่นคงตรงนี้ ก็พร้อมที่จะไปตามเรื่องด้วยความคิด เดิมๆ เสมอ ครับ
กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ด้วยความเคารพยิ่งค่ะ
และกราบยินดีในกุศลจิตของ อ.อรรณพ ด้วยค่ะ
กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์ ด้วยความเคารพยิ่ง
ยินดีในกุศลจิตครับ