ภาษาบาลี ๑ คำ คติธรรมประจำสัปดาห์ “ชปฺปา”

โดย อ.คำปั่น อักษรวิลัย

ชปฺปา อ่านตามภาษาบาลีว่า ชับ - ปา เขียนเป็นไทยได้ว่า ชัปปา แปลว่า กระซิบ เป็นอีกคำหนึ่งที่แสดงถึงความเป็นจริงของตัณหาหรือโลภะซึ่งเป็นความอยาก ความติดข้องต้องการ เป็นสภาพที่คอยกระซิบผู้ที่ยังมีความติดข้องอยู่ ด้วยอำนาจแห่งความติดข้องว่า นี่ของฉัน เป็นต้น

ข้อความในอัฏฐสาลินี อรรถกถา พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณีปกรณ์ แสดงความเป็นจริงของตัณหาที่ชื่อว่า ชัปปา ไว้ดังนี้

ตัณหาที่ชื่อว่า ชปฺปา (ธรรมชาติผู้กระซิบ) เพราะอรรถว่า ยังสัตว์ ให้พูดอุบอิบอย่างนี้ว่า นี่ของฉัน นี่ของฉัน หรือว่า สิ่งนี้บุคคลโน้นให้แก่เรา สิ่งนี้บุคคลโน้นให้แก่เรา ดังนี้”

อ.วิชัย: ครับ อย่างข้อความที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสในตรงนี้นะครับในเรื่องของตัณหาเป็นเครื่องฉาบทาโลกนี่ครับ พระองค์ก็ยังมีพระมหากรุณาที่จะแสดงอาการของตัณหาโดยประการต่างๆ ครับ อย่างที่ท่านแสดงไว้ว่า ตัณหาเหมือนกับเป็นชัปปาครับ เป็นธรรมชาติที่กระซิบครับ ก็ยังคิดอย่างไรดีครับท่านอาจารย์ที่จะกระซิบ

ท่านอาจารย์: ก่อนจะถึงขณะนั้นนะ ตัณหาเป็นเครื่องฉาบทาโลก

โลก คือสิ่งที่เกิดแล้วดับใช่ไหม?

อ.วิชัย: ใช่ครับ

ท่านอาจารย์: และ ไม่รู้ความจริง คือโมหะใช่ไหม?

อ.วิชัย: ใช่ครับ

ท่านอาจารย์: เมื่อไม่รู้ความจริงว่า สิ่งที่เกิดดับนั่นแหละ ไม่เที่ยง ไม่กลับมาอีกเลย ตัณหาก็ฉาบทาเป็นเรื่องต่างๆ ไว้หมด

อ.วิชัย: ครับ ติดไปหมดทุกอย่าง

ท่านอาจารย์: ค่ะ สอดคล้องกับที่ว่าไหม?

อ.วิชัย: ครับ แต่ไม่เท่านั้น ก็ยังคอยให้แสวงหาสิ่งนั้นสิ่งนี้ด้วย ก็สะสมมาที่จะมากถึงอย่างนั้นครับท่านอาจารย์

ท่านอาจารย์: เพราะฉาบทาไว้แล้วว่า เป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดอัตตาหมด จนกว่าจะรู้ว่า ทั้งหมดไม่มีที่จะเป็นอัตตาได้เลย เพราะเป็นอนัตตาทั้งหมด

ต้องสอดคล้องกันทั้งหมด ตรงต่อความเป็นจริงซึ่งเปลี่ยนไม่ได้

อ.คำปั่น: ก็เป็นประโยชน์มากเลยครับ แม้แต่ข้อความที่ อ.ได้กล่าวเมื่อสักครู่ที่กล่าวถึงความเป็นจริงของ ตัณหา หรือว่า โลภะ ครับ ที่เรียกว่า ชัปปา หรือว่า กระซิบนะครับ ก็มีคำอธิบายในอัฏฐสาลินี อรรถกถา พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณีปกรณ์ ก็เป็นเครื่องส่องให้เห็นถึงความเป็นจริงของความเป็นไปของโลภะ หรือว่า ตัณหาจริงๆ นะครับ มีข้อความดังนี้ครับ

ตัณหา ที่ชื่อว่า ชัปปา ผู้กระซิบ เพราะอรรถว่า ยังสัตว์ให้พูดอุบอิบอย่างนี้ว่า นี่ของฉัน นี่ของฉัน หรือว่า สิ่งนี้บุคคลโน้นให้แก่เรา สิ่งนี้บุคคลโน้นให้แก่เรา ดังนี้ ครับ นี่คือผู้กระซิบครับ ก็คือโลภะ หรือว่าตัณหาครับท่านอาจารย์ครับ

ท่านอาจารย์: กระซิบดัง กระซิบค่อยๆ เบาลงจนกระทั่งไม่รู้สึกเลย ใช่ไหม?

อ.คำปั่น: ใช่ครับท่านอาจารย์

ท่านอาจารย์: เพราะฉะนั้น ระดับไหนก็แล้วแต่ เดี๋ยวนี้ไง!! เบาไหม กระซิบจนไม่รู้สึกเลย แต่มีหรือที่จะไม่ได้ยินไม่ทำตาม เหมือนมีผู้บอกอยู่ตลอดเวลา อาจารย์

อ.คำปั่น: ครับ แสดงไว้หมดเลยครับ เป็นเครื่องเตือนให้เข้าใจในความเป็นธรรมะของโลภะจริงๆ ครับ เพราะว่า ชื่อ หรือว่า คำ ที่จะแสดงถึงความเป็นจริงของโลภะนี่ มากทีเดียวครับ

ท่านอาจารย์: ไปไหนล่ะ! จะไปดูหนัง หรือจะไปดูละคร หรือจะไปฟังดนตรี เห็นไหม? ไปไหนล่ะ ถ้าไม่มีใครที่กระซิบ นำไป แม้เสียงจะเบาสักเท่าไหร่ ไปแล้วไม่ต้องดัง ไม่ต้องตะโกน!!

อ.คำปั่น: ครับ ชัดเจนมากๆ เลยครับท่านอาจารย์ครับ มีจริงๆ เกิดขึ้นจริงๆ เป็นอย่างนั้นจริงๆ ครับ นี่คือ ความเป็นจริงของธรรมครับ วันนี้เป็นประโยชน์มากเลยครับ ประโยชน์จริงๆ นี่คือมงคลสนทนาจริงๆ ครับ เป็นไปเพื่อความเจริญขึ้นของปัญญาจริงๆ ครับ

ขอเชิญอ่านได้ที่ ..

[คำที่ ๕๘๗] ชปฺปา

ตัณหา เรียกว่า ชัปปา ความกระซิบ ความกระซิบทั่ว [อชิตมาณวกปัญหานิทเทสที่ ๑]

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ด้วยความเคารพยิ่งค่ะ

และกราบยินดีในกุศลจิตของ อ.คำปั่น ด้วยค่ะ