ผู้ฟัง จริงๆ ถ้าฟังแล้วก็จะรู้ว่า ต้องเห็นก่อนว่าเป็นสิ่งที่ปรากฏทางตาแล้วคิด คิดจากการจำได้ว่าเป็นอะไร

ท่านอาจารย์ ไม่มีวันที่จะไม่เห็นว่าเป็นสิ่งนั้นสิ่งนี้ ใช่ไหม เพราะเหตุว่าก็เห็นอย่างนี้แหละ แต่ปัญญาสามารถเห็นถูกเข้าใจถูกในสิ่งที่ปรากฏ และในการคิดถึงรูปร่างสัณฐานเพราะเป็นสภาพธรรมที่เกิดดับสืบต่ออย่างเร็วมาก จะไปแยกไม่ให้เกิดได้อย่างไร เห็นแล้วก็ต้องคิดมีนิมิตปรากฏ แล้วก็จำรูปร่างสัณฐาน

เพราะฉะนั้น ก็เป็นปกติ คำว่า เป็นปกติ คือ ไม่ใช่ไปให้ไม่เห็นว่าเป็นอย่างนั้นอย่างนี้ แต่ว่าเป็นปกติคือ เป็นปกติที่เห็นแล้วรู้ ก็สามารถที่จะเข้าใจถูกต้องว่าสภาพที่แท้จริงของสิ่งปรากฏจริงๆ ไม่ใช่สัตว์บุคคลใดๆ ทั้งสิ้น ถ้าไม่มีการคิดก็สามารถที่จะเข้าใจความเป็นจริงได้ ยังไม่ปรากฏใช่ไหม สิ่งที่เป็นธรรมที่สามารถจะปรากฏให้เห็นได้ทางตาปรากฏเป็นประจำเมื่อมีการเห็น แต่ยังไม่รู้ความจริงว่าเป็นเพียงสิ่งที่ปรากฏให้เห็นได้เท่านั้นเองใช่ไหม

พื้นฐานพระอภิธรรม ตอนที่ 660