วิบากจิต ซึ่งเป็นจิตที่เป็นผลของกรรมมีอะไรบ้าง แล้วเราจะไม่สับสน

วิบาก คือ ขณะเห็น จักขุวิญญาณ เป็นวิบาก โสตวิญญาณ จิตได้ยิน เป็นวิบาก ฆานวิญญาณ จิตได้กลิ่น เป็นวิบาก ชิวหาวิญญาณ จิตที่ลิ้มรส เป็นวิบาก กายวิญญาณ จิตที่รู้สิ่งที่กระทบกาย เย็นหรือร้อน อ่อนหรือแข็ง ตึงหรือไหว เป็นวิบาก

เป็นวิบากในชีวิตประจำวันที่เราสามารถรู้ได้ แต่ยังมีวิบากอื่น ซึ่งไม่ปรากฏในชีวิตประจำวัน ซึ่งเกิดหลังจากจักขุวิญญาณ โสตวิญญาณ พวกนี้ดับไป ก็คงจะทราบว่าเป็นสัมปฏิจฉันนจิต สันตีรณจิต ซึ่งเมื่อไม่ปรากฏ ในพระสูตรไม่ได้กล่าวถึง

แต่ว่าจะกล่าวถึงในพระอภิธรรม ซึ่งแสดงความละเอียด อภิ แปลว่า ละเอียดยิ่ง ให้เห็นว่าเป็นสภาพธรรมแต่ละประเภท แต่ละขณะอย่างไร เท่าที่เราสามารถจะรู้ได้ คือกำลังเห็นเป็นผลของกรรม เป็นจิตที่เป็นวิบาก วิบาก แปลว่า ผล ปากะ แปลว่า สุกงอม การกระทำของเราที่เป็นกรรมในอดีตมีมาก แล้วแต่ว่ากรรมไหนสุกงอมพร้อมจะให้ผล ก็เป็นปัจจัยให้วิบากจิตเกิดขึ้น

วันนี้วิบากจิตทั้งนั้นเลย ไม่มีใครพ้นจากวิบากจิตได้ แต่หลังจากที่วิบากดับไปแล้ว จิตที่เกิดต่อ เป็นกุศลหรืออกุศล ซึ่งไม่ใช่วิบาก เพราะฉะนั้น ขณะที่โทมนัส จะบอกว่าวิบากไม่ได้ ขณะที่เสียใจ ดีใจ ได้ลาภ ได้ยศ จะบอกว่าเป็นวิบากไม่ได้ แต่ขณะเห็นเป็นวิบาก ขณะได้ยินเป็นวิบาก ก็ง่ายมากเลย

ปกิณณกธรรม ตอนที่ 225