ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

คุณฉาย: อะไรๆ จะไปสุดที่ตรงไหน??

ทอจ: จิตเกิดแล้วดับเป็นปัจจัยให้จิตขณะต่อไปเกิด ... จริงไหม? เพราะฉะนั้นก็เป็นปัจจัยให้เกิดต่อไปเรื่อยๆ แล้วแต่ว่าจะเกิดอะไร!!

อ.พีท: อะไรๆ จะไปสุดที่ตรงไหนและสำหรับใคร?

คุณฉาย: เมื่อจุติจิตของพระอรหันต์เท่านั้น

อ.อรรณพ: ที่สุดของจิตที่จะไม่มีจิตอื่นเกิดขึ้นอีกต่อไปก็คือจุติจิตของพระอรหันต์ เราฟังได้ ไตร่ตรองได้ ค่อยๆ เข้าใจได้ แต่ไกลแสนไกลที่สุด เพราะขณะนี้จิตขณะใดขณะหนึ่งเกิดแล้วดับไป จิตขณะนั้นเป็นที่อาศัยที่มีกำลังที่สุดที่ทำให้จิตขณะต่อไปต้องเกิดแล้วไม่ล่าช้าเลย เกิดขึ้นทันทีไม่มีระหว่างคั่น ... จิตขณะหนึ่งเกิดแล้วดับไปเป็นปัจจัยให้จิตขณะต่อไปเกิดขึ้นทันทีไม่มีระหว่างคั่น เป็นอนันตรูปนิสยปัจจัย คำเหล่านี้ไม่ได้มีให้เราเรียนเป็นเรื่องราว แต่ให้เราเห็นว่าขณะนี้ใครไปห้ามได้!! เพราะฉะนั้นคุณฉายจะตายเมื่อไหร่?

คุณฉาย: ไม่ทราบ แต่ต้องตายแน่

อ.อรรณพ: แต่เมื่อจิตสุดท้ายของชาตินี้เกิดแล้วดับไป จุติจิตก็เป็นที่อาศัยที่มีกำลังอย่างยิ่งให้ปฏิสนธิจิตเกิดขึ้นเป็นอีกภพภูมิหนึ่งทันที ไม่มีอะไรจะไปห้ามได้เลย แล้วจะยากแสนเข็ญขนาดไหนที่เมื่อจุติจิตเกิดและดับไปไม่มีจิตอื่นเกิดสืบต่อ ไม่เป็นอนันตรูปนิสยปัจจัยให้จิตอื่นเกิดต่อสำหรับจุติจิตของพระอรหันต์ ... กว่าจะถึงตรงนั้นขนาดไหน!!

อ.วิชัย: พระพุทธเจ้าตรัสว่า แต่ไหนแต่ไรมา ยังไม่มีใครบรรลุถึงที่สุดโลกด้วยการเดินทาง และเพราะที่ยังไม่บรรลุถึงที่สุดโลกจึงไม่พ้นไปจากทุกข์

เหตุนั้นแลคนมีปัญญาดี รู้แจ้งโลกถึงที่สุดโลกได้อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว รู้ที่สุดโลกแล้ว เป็นผู้สงบแล้ว จึงไม่หวังโลกนี้และโลกอื่น

เพราะฉะนั้นถ้าไม่รู้ ละความหวังไม่ได้!! ตอนนี้ยังมีความหวังแน่ๆ พอใจที่จะต้องไปเรื่อยๆ อยู่ ... โลกก็คือเดี๋ยวนี้แหละ ... อุปาทานขันธ์ ขันธ์นี้แหล่ะที่เป็นที่ตั้งของความยึดมั่น ยังมีเหตุให้มีการเกิดอยู่ ยังมีอำนาจของอนันตรูปนิสยปัจจัยอยู่ ความเป็นที่อาศัยที่มีกำลังโดยไม่มีระหว่างคั่น ห้ามความเป็นไปของจิตไม่ได้เพราะต้องเกิดตามเหตุปัจจัย แต่เมื่อไม่มีเหตุปัจจัยให้เกิดอีก ก็ไม่มีรูปที่เกิดจากกรรมเกิดได้อีกต่อไป

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์ด้วยความเคารพยิ่ง

ยินดีในความดีของทุกท่าน

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์ ด้วยความเคารพยิ่ง

ยินดีในกุศลจิตครับ