โดย Wara01  27 ก.ย. 2569

หัวข้อหมายเลข 53164

สวัสดีครับ ผมขอรบกวนสอบถามอาจารย์,ท่านผู้รู้สักข้อเกี่ยวกับมัคคาธิปตินะครับ คือ อรรถกถาเล่ม87 ข้อ1818กล่าวว่า อธิปติธรรมที่เป็นมัคคาธิปติเป็นอธิปติปัจจัย แก่สัมปยุตขันธ์ ... แต่เล่ม76ข้อ682กล่าวว่า เวทนาขันธ์..วิญญาณขันธ์..ของท่าน ... ที่กำลังเจริญมรรค มีวิมังสาเป็นอธิปติ ... เว้นวิมังสาเสีย สภาวะธรรมเหล่านั้นเป็นมัคคาธิปติ เลยสงสัยน่ะครับว่า วิมังสาที่เป็นอธิปติในมรรคจิต จัดเป็นมัคคาธิปติไหมครับ

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาครับ

ความคิดเห็น 1     โดย khampan.a  วันที่ 29 ก.ย. 2569

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาครอหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ข้อความทั้งสองแห่ง ชัดเจนแล้ว สำคัญที่ความเข้าใจด้วยการอ่านให้ครบ ไตร่ตรองละเอียดรอบคอบ

[เล่มที่ 76] พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๒ - หน้า 347

เวทนาขันธ์ ... ฯลฯ ... วิญญาณขันธ์ ของท่านผู้พรั่งพร้อมด้วยอริยมรรค
ที่กำลังเจริญมรรค มีวิมังสาเป็นอธิบดี อันสัมปยุตด้วยวิมังสานั้น เว้นวิมังสา
เสีย สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมมีมรรคเป็นอธิบดี.

---

ธรรมที่เป็นอธิบดี ต้องมีเพียง ๑ ในขณะนั้น แน่นอนว่า วิมังสา คือ ปัญญาเป็นอธิบดี แต่ธรรมที่ประกอบด้วยวิมังสา ชื่อว่า ธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดี เพราะธรรมเหล่านั้น (เว้นวิมังสา) ไม่ใช่อธิบดี แต่เกิดร่วมกับอธิบดี ครับ หมายความว่า ธรรมอื่นๆ กล่าวคือ จิต และเจตสิก ที่เกิดพร้อมกันในขณะนั้น สภาพที่เป็นอธิบดี คือ วิมังสา (ปัญญา) ดังนั้น เมื่อกล่าวถึง วิมังสาซึ่งเป็นอธิบดีและเป็นองค์มรรคด้วยแล้ว ธรรมอื่นๆ ที่เหลือที่เกิดพร้อมกันในขณะนั้น ก็เป็นธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดี เพราะเกิดร่วมกับวิมังสาคือปัญญานั่นเอง

วิมังสาที่เป็นอธิปติในมรรคจิต เป็นมัคคาธิปติ ครับ

... ยินดีในกุศลของคุณ Wara01 และทุกๆ ท่านด้วยครับ ...