[เล่มที่ 28] พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้า 303

๑๐. มิจฉาทิฏฐิสูตร ^(๑)

ว่าด้วยการละมิจฉาทิฏฐิ

[๒๕๔] ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ฯลฯ ครั้นแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุคคลรู้อยู่อย่างไร เห็นอยู่อย่างไร จึงจะละมิจฉาทิฏฐิได้. พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ บุคคลรู้เห็นจักษุแล โดยความเป็นของไม่เที่ยง จึงจะละมิจฉาทิฏฐิได้ รู้เห็นรูปโดยความเป็นของไม่เที่ยง จึงจะละมิจฉาทิฏฐิได้ รู้เห็นจักษุวิญญาณโดยความเป็นของไม่เที่ยง จึงจะละมิจฉาทิฏฐิได้ รู้เห็นจักษุสัมผัสโดยความเป็นของไม่เที่ยง จึงจะละมิจฉาทิฏฐิได้ รู้เห็นแม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนา ที่เกิดขึ้นเพราะจักษุสัมผัสเป็นปัจจัย โดยความเป็นของไม่เที่ยง จึงจะละมิจฉาทิฏฐิได้

อ.อรรณพ: ที่พระองค์ตรัสอย่างเช่น ในพระสูตรนี้ รู้อยู่อย่างไร เห็นอยู่อย่างไร จึงจะละความไม่รู้ความเห็นผิด และอกุศลต่างๆ นี่มากมายหลายพระสูตรพระองค์ก็ทรงแสดงว่า ก็ต้องรู้ ต้องเห็นตามความเป็นจริงในสิ่งที่กำลังมี เช่น สิ่งที่กระทบตา เห็น พระองค์ก็สรุปแสดงอย่างนี้หมดเลยครับ ซึ่งก็ซ้ำอยู่อย่างนี้

แต่ว่าการที่จะรู้ในความเป็นสภาพรู้ที่เป็นธาตุเห็น และโดยเฉพาะพระองค์บอกว่า รู้อยู่ เห็นอยู่อย่างไร ก็ต้องรู้อยู่เห็นอยู่ด้วยปัญญาว่า ธาตุรู้ เช่นเห็นที่เกิดนี่โดยความไม่เที่ยง และเมื่อสักครู่ตั้งแต่ อ.วิชัย สนทนากับท่านอาจารย์เรื่องทุกข์นี่ ก็เลยเข้าใจตามขั้นฟังขั้นไตร่ตรองว่า ถ้าไม่เห็นจริงๆ ด้วยปัญญาว่า สภาพรู้ที่กำลังเห็นอยู่ในขณะนี้ เกิดขึ้นแล้วดับไป ก็ไม่สามารถที่จะละความไม่รู้ หรือความติดข้อง หรือความเห็นผิดอะไรได้เลยครับ ซึ่งจะฟังสักเท่าไหร่ๆ ก็ยากที่จะรู้ที่จะประจักษ์แจ้งเช่นนั้น โดยเฉพาะประจักษ์แจ้งว่า ไม่เที่ยง ซึ่งพระองค์ก็ตรัสเลยว่า ไม่เที่ยง เหมือนพระองค์จะให้เห็นว่า ถ้าจะละกิเลสอกุศลจริงๆ ต้องเห็นตามความเป็นจริงในระดับที่ไม่เที่ยง

กราบ้ท้าท่านอาจารย์ แต่ก่อนที่จะรู้ประจักษ์ในความไม่เที่ยวนี่ เริ่มต้นของปัญญาที่จะรู้ถึงความไม่เที่ยง อะไรที่เป็นเบื้องต้นมาครับ

ท่านอาจารย์: มีสิ่งที่กำลังปรากฏ แล้วจะไปรู้อื่นไหม?

อ.อรรณพ: เริ่มต้น

ท่านอาจารย์: มีสิ่งที่กำลังปรากฏเดี๋ยวนี้แล้วจะไปรู้อื่นไหม?

อ.อรรณพ: ท่านอาจารย์กล่าวได้เป๊ะเลยตั้งแต่ต้น ถ้ารู้ว่ามีสิ่งที่กำลังปรากฏ แล้วมีความเข้าใจในแม้ในขั้นการฟังจริงๆ จะไม่ไปหาความจริงที่อื่น เพราะความจริงมีอยู่ตรงนี้ แต่ถ้าไม่เข้าใจอย่างนั้นก็ไปหา!! เมื่อเช้าที่คุณหมอ คุณวิศวะทั้งหลาย ที่ท่านพูด ไปหากัน จนกว่าจะรู้ว่า ธรรมคือเดี๋ยวนี้ครับ

กราบเท้าท่านอาจารย์ ตอบท่านอาจารย์ในขั้นแรกว่า ถ้ารู้ก็ไม่ไปหาครับ

ท่านอาจารย์: ก็จะต่อล่ะ!! จะต่อแล้วนะ!!

อ.อรรณพ: ต่อได้รับ

ท่านอาจารย์: เห็นก็ยังปรากฏ แล้วก็ยังไม่รู้ไปเรื่อยๆ แล้วก็ต่อไปเรื่องอื่น กับเริ่มรู้ความลึกซึ้งอย่างยิ่ง

ความลึกซึ้งแค่ไหน ระดับไหน!! แม้เพียงเห็นมีจริงๆ กำลังเห็นก็ยังไม่รู้ แล้วจะรู้อย่างอื่นได้หรือ?

เพราะฉะนั้น ต้องมีความเข้าใจที่มั่นคงว่า ไม่รู้ต่างกับความรู้ปานใด

เพราะฉะนั้น แต่ละคำที่ได้ฟัง ตรงตามความเป็นจริง สำหรับผู้ที่ได้ทรงตรัสรู้ความจริงถึงที่สุดโดยประการทั้งปวง

ถ้าจะเตือนให้คิด ลืมตาเห็น หลับตาเห็นไหม?

อ.อรรณพ: หลับตาไม่เห็นครับ

ท่านอาจารย์: แล้วลืมตาเห็นอะไร? พอหลับตาหายไปไหนหมด!! ได้ยังไง ปานนั้น!! เห็นสิ่งที่เป็นคุณอรรณพ คุณวิชัย หลับตามีไหม? หายไปไหน หายไปได้ยังไง? เห็นไหม ไม่รู้ความจริงว่า ไม่มีทั้งคุณอรรณพ ไม่มีทั้งคุณวิชัย ไม่มีทั้งดอกไม้ ไม่มีอะไรเลย ตรงตามความเป็นจริงว่า มีสิ่งที่กระทบตาปรากฏให้เห็นเดี๋ยวนี้ เห็นจะเห็นอื่นไม่ได้ แล้วเราเห็นมานานเท่าไหร่ในสังสารวัฏฏ์แล้ว ตั้งแต่เกิดก็เห็นนับไม่ถ้วน เดี๋ยวนี้ก็กำลังเห็นนับไม่ถ้วน ต่อไปก็เห็นอีกนับไม่ถ้วน ก็ไม่รู้จักความจริงของเห็น

เพราะฉะนั้น ในความมืดของความไม่รู้ มีเรื่องราวมากมาย แต่ ทางตามีแค่สิ่งที่กระทบตา แล้วไง?? ต้องมั่นคงว่าไม่รู้ความจริงว่า ทั้งหมดอยู่ในความมืดสนิท เว้นขณะที่ปรากฏเมื่อเห็น

เพราะฉะนั้น ปรากฏให้เห็นเป็นสีสันวัณณะต่างๆ เร็วมากแล้วก็ดับไปสืบต่อกัน แต่ใครจะรู้บ้างว่า เพียงแค่เห็นดับ มีสภาพธรรมที่รู้ต่อทางใจ

ถ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ทรงแสดงความจริงซึ่งเป็นธาตุรู้ ซึ่งมีปัจจัยเกิดขึ้นแต่ละหนึ่งขณะ สืบต่อจนปรากฏเหมือนเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใด

เพราะฉะนั้น ก็อยู่ในโลกของสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่สืบต่อกันอย่างเร็วสุดที่จะประมาณได้ เป็นโลกของอัตตาของคนของสัตว์ของบุคคลต่างๆ ของรถยนต์ของเสาไฟฟ้าของโต๊ะของเก้าอี้ หลับตาไม่มีเลย

เพราะฉะนั้น ในความมืดจริงๆ มีเสียงปรากฏ มีกลิ่นปรากฏ มีรสปรากฏ มีเย็น ร้อนอ่อนแข็งปรากฏ มีคิดนึกเรื่องราวต่างๆ เป็นคนนั้นคนนี้ เฉพาะในความมืดสนิท

ถ้าลืมตาสว่างเมื่อไหร่ เป็นสิ่งกระทบตาเกิดดับสืบต่อกันเร็วสุดที่จะประมาณได้ จำไว้แน่นหนาเป็นอัตตาสิ่งหนึ่งสิ่งใด

เพราะฉะนั้น ต้องตรงต่อตามความเป็นจริง ไม่มีอะไรเลยที่ยังเหลือ เกิดแล้วดับแล้วไม่กลับมาอีกเลย แล้วก็มีสภาพธรรมที่เกิดร่วมขณะนั้นหลายอย่าง เช่น ความจำต้องมี ทันทีที่เห็นสภาพเห็นสิ่งใด มีสภาพธรรมอีกอย่างหนึ่งเกิดพร้อมกัน ดับพร้อมกัน เป็นสภาพรู้ แต่ไม่ใช่ว่าเป็นใหญ่เป็นประธานในการรู้แจ้ง เพราะมีหน้าที่จำ เกิดขึ้นจำก็ต้องจำ เกิดขึ้นรู้สึกดีใจเสียใจก็จะไปจำไม่ได้ แต่ละหนึ่งมีจริงๆ ในชีวิตประจำวัน เป็นธรรมสิ่งเดียวกันไม่ได้ เป็นแต่ละหนึ่งซึ่งอาศัยกันและกันเกิดขึ้นแล้วก็ดับ ไม่ปรากฏตามความเป็นจริง

เพราะฉะนั้น ฟังคำของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคำเดียวอย่าเพิ่งคิดว่าพอ จนกว่าจะรู้ว่า ความจริงอยู่ในความมืดสนิท แต่ปรากฏเป็นความสว่างเป็นสิ่งนั้นสิ่งนี้ พอมืดมาหายไปหมด คนก็ไม่มี อะไรก็ไม่มี ตามความเป็นจริงว่า เพียงแค่เห็นทำให้เกิดการสืบต่อทรงจำว่า สิ่งที่เห็นเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดซึ่งความจริงจะเป็นไม่ได้ เป็นแค่สิ่งที่กระทบตา จริงไหม แค่นี้ รู้ความจริงก็ต้องรู้อย่างนี้ใช่ไหม?

เพราะฉะนั้น ชาตินี้จะรู้จักเห็น จะรู้จักสิ่งที่ปรากฏให้เห็นไหม? ฟังแค่นี้จะรู้ได้ไหม? มิฉะนั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็จะไม่ทรงแสดงพระธรรมถึง ๔๕ พรรษา เรื่องอะไร? สิ่งที่มีจริงเดี๋ยวนี้ทั้งหมดตั้งแต่ศรีษะจดเท้า ไม่ต้องไปหาที่ไหนเลยทั้งสิ้น

กว่าจะรู้ว่า ใกล้อย่างนี้ อยู่ตรงนี้ เกิดตรงนี้ ดับตรงนี้ ก็อีกนานมาก เพราะพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเองทรงบำเพ็ญพระบารมีนานเท่าไหร่ แล้วใครจะเก่งกว่าพระองค์ ไม่ต้องบำเพ็ญบารมีอะไร ก็ไปรู้โน่นรู้นี่ได้เลย

หนทางผิดหนทางถูกห่างกันมาก เพราะฉะนั้น ความเข้าใจมีหลายระดับ ตั้งแต่ขั้นฟังเข้าใจความจริงหรือเปล่า? มั่นคงต่อความจริงหรือเปล่า?

ได้ยินคำว่า ธรรมทั้งปวงเป็นอนัตตา (สัพเพ หมายถึงทั้งหมด) ธรรมะ หรือธรรมา สัพเพธรรมาอนัตตา ไม่เว้นเลยสักอย่าง จะเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดไม่ได้เพราะอะไร?? แค่เกิดแล้วดับไม่กลับมาอีกเลยจะเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดได้!! ต้องตรงต่อความจริง รู้ทุกข์

กำลังเป็นทุกข์หรือเปล่า?

ไม่พอ!! อะไรเป็นทุกข์?? เห็นไหม กว่าจะมั่นคง ไม่ใช่ตอบง่ายๆ ว่ากำลังเป็นทุกข์ ไม่ใช่!!

ต้องบอกว่า อะไรเป็นทุกข์??

ขอเชิญอ่านได้ที่ ..

๑๐. มิจฉาทิฏฐิสูตร ว่าด้วยการละมิจฉาทิฏฐิ

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ด้วยความเคารพยิ่งค่ะ

และกราบยินดีในกุศลจิตของ อ.อรรณพ ด้วยค่ะ

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์ ด้วยความเคารพยิ่ง

ยินดีในกุศลจิตครับ