ผู้สูงอายุที่มีความไม่สบายทางกายเนื่องจากโรค ผู้หญิงในช่วงก่อนมีประจำเดือนหรือหญิงที่หมดประจำเดือนซึ่งมีความแปรปรวนของฮอร์โมน คนเหล่านี้มักมีการกระทำทางกาย วาจา ใจ ที่เป็นไปในอกุศล เช่น อารมณ์ฉุนเฉียว หรือซึมเศร้า ราวกับเป็นคนละคน  แม้จะพยายามควบคุมระมัดระวังแล้วก็ตาม ก็ไม่สามารถทำได้ หรือแม้อยากฟังพระธรรมเพราะรู้ว่าจะทำให้ละคลายและเป็นปัจจัยให้ระลึกเป็นไปในกุศลก็ทำได้ไม่เต็มที่ เกิดความเจ็บปวดหรือง่วงเหงาหาวนอนไปเสียก่อนหรือหันไปทำสิ่งอื่นที่คิดว่าทำให้สบายใจกายในช่วงเวลานั้นๆ บรรเทาทุกข์เป็นครั้งคราวไป หรือระเบิดอารมณ์ออกมาเพราะคิดว่าจะทำให้ความไปสบายใจกายนั้นหมดไป

ขอเรียนถามอาจารย์ว่า ทั้งคนเหล่านี้เองและคนที่ต้องปฏิสัมพันธ์กับคนเหล่านี้ จะเข้าใจอย่างไรเพื่อให้เป็นไปทางกุศลมากที่สุดทั้งสองฝ่าย และไม่ให้อกุศลเพิ่มพูนขึ้นในช่วงเวลาแบบนั้น

ขอขอบพระคุณค่ะ

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ธรรมเป็นธรรม  เกิดขึ้นเป็นไปตามเหตุปัจจัย ไม่อยู่ในอำนาจบังคับบัญชาของใครทั้งสิ้น  ถ้าเป็นผู้ที่เห็นประโยชน์ของกุศล  ไม่ว่าจะอยู่ในสถานการณ์ใด  กุศลก็เกิดขึ้นได้ แทนที่จะเป็นอกุศล ก็ไม่เป็นอกุศล  เพราะเหตุปัจจัยพร้อมที่จะให้กุศลเกิดขึ้น  จึงแสดงให้เห็นว่า เมื่อเสพคุ้นกับสิ่งที่มีค่า คือ กุศล บ่อยๆ   เนืองๆ สะสมกุศลบ่อยๆ เนืองๆ   ก็ย่อมจะเป็นเหตุปัจจัยให้กุศลเกิดขึ้นต่อไปได้ เหตุปัจจัยสำคัญยิ่งคือปัญญาความเข้าใจพระธรรมจากการได้อาศัยคำจริงแต่ละคำที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงแสดงไว้ดีแล้ว เมื่อมีปัญญา  ปัญญาก็จะปรุงแต่งให้ชีวิตดำเนินไปในทางที่ถูกต้องดีงาม  ป้องกันต้านทานไม่ให้ตกไปในทางฝ่ายที่เป็นอกุศลโดยประการทั้งปวง  แสดงถึงความเป็นจริงของธรรมที่เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยทั้งสิ้นครับ 

... ยินดีในกุศลของคุณ น้ำนิ่งและทุกๆ ท่านด้วยครับ ...