วันอังคาร ที่ ๒๘ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๖๘ ท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ประธานกรรมการมูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา และอาจารย์มูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ อรรณพ หอมจันทร์ อาจารย์กุลวิไล สุทธิลักษณวนิช อาจารย์ธีรพันธ์ ครองยุทธ อาจารย์ธิดารัตน์ หอมจันทร์ อาจารย์วิชัย เฟื่องฟูนวกิจ อาจารย์คำปั่น อักษรวิลัย และอาจารย์ธนากร นรวชิรโยธิน ได้รับเชิญจากกลุ่มศึกษาธรรม "วรนารีเฉลิมและสหายธรรม" เพื่อไปสนทนาธรรมในงาน "สนทนาปัญหาธรรม ครั้งที่ ๑๐" ที่ อาคารเอนกประสงค์ กรมยุทธบริการทหาร กองบัญชาการกองทัพไทย ถนนรัชดาภิเษก บางซื่อ กรุงเทพมหานคร ระหว่างเวลา ๑๐.๐๐ น. - ๑๕.๐๐ น. มีผู้ร่วมงานทั้งสิ้น ๓๐๐ ท่าน

ท่านอาจารย์ : ถ้ายังไม่รู้ว่าขณะนี้มีอะไรจริง ไม่มีวันจะรู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทั้งๆ ที่ เดี๋ยวนี้ มีจริงๆ ยังไม่รู้ แต่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ เพราะฉะนั้น ลองคิดสักนิดหนึ่ง ทีละนิด เดี๋ยวนี้มีอะไรหรือเปล่า? ... เห็นเกิดแล้วดับไหม?

ผู้ร่วมสนทนา : อยู่ที่ปัญญาของแต่ละคน อย่างลูก มองไม่เห็นการเกิดการดับ

ท่านอาจารย์ : "ความจริง" เปลี่ยนได้ไหม?

ผู้ร่วมสนทนา : ความจริงเปลี่ยนไม่ได้

ท่านอาจารย์ : ไม่ว่าใครจะเห็นหรือไม่เห็นอย่างไร ก็เป็นความจริง เพราะฉะนั้น ความจริง "เห็น" เกิดใช่ไหม?

ผู้ร่วมสนทนา : ใช่ค่ะ

ท่านอาจารย์ : เห็นเกิดแล้วเห็นดับหรือเปล่า?

ผู้ร่วมสนทนา : ตอนนี้ก็มาฟังท่านอาจารย์หน่อยเดียว ก็เริ่มเห็นแล้ว

ท่านอาจารย์ : ไม่เห็น แค่ฟังก่อน แล้วก็ค่อยๆ เข้าใจขึ้น จนกระทั่งค่อยๆ รู้ว่า "เห็น" กำลังเกิดดับก็ไม่รู้ จะไปไหน ลืมเสียแล้วหรือ ว่าแต่ละคำ กำลังมีจริงๆ ให้ไม่ลืม เพราะฉะนั้น สิ่งที่มีจริงมีมาก แต่เราพูดถึงสิ่งที่มีจริง แต่ละหนึ่ง เพื่อไม่ลืมว่าสิ่งนั้นเกิดแล้วดับ ไม่ว่าอะไรทั้งหมด เพราะฉะนั้น "เห็น" มีจริงไหม?

ผู้ร่วมสนทนา : เห็นมีจริงค่ะ

ท่านอาจารย์ : เห็นเกิด จริงหรือเปล่า?

ผู้ร่วมสนทนา : จริงค่ะ

ท่านอาจารย์ : เห็นดับ จริงหรือเปล่า?

ผู้ร่วมสนทนา : จริง แต่ว่า ถ้าเราไม่ปฏิบัติ ก็ได้แต่เห็น

ท่านอาจารย์ : เพราะฉะนั้น จะปฏิบัติอย่างไร?

ผู้ร่วมสนทนา : ก็ต้องพิจารณากายของเรา สิ่งที่เราเห็น

ท่านอาจารย์ : อริยสัจธรรม มีอะไรบ้าง?

ผู้ร่วมสนทนา : การเกิด การแก่ การเจ็บ การตาย

ท่านอาจารย์ : ยาวไปเลย ลืม "เห็น" เดี๋ยวนี้แล้ว ว่าเพียงเห็น เกิดหรือเปล่า? ดับหรือเปล่า? ไม่พูดซ้ำไปซ้ำมา ทุกคนก็ไปคิดเรื่องอื่นหมด ลืมที่จะรู้ว่า ต้องตรงตามความเป็นจริงว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่าอะไร เคยได้ยินคำว่า "ธรรมะ" ไหม?

ผู้ร่วมสนทนา : เคยได้ยิน แต่ว่าคงไม่ลึกซึ้งอย่างท่านอาจารย์

ท่านอาจารย์ : ถ้าไม่ลึกซึ้ง จะรู้จักพระพุทธเจ้าไหม?

ผู้ร่วมสนทนา : อยู่ไกล ถึงแม้อยู่ใกล้ก็อยู่ไกล

ท่านอาจารย์ : เพราะฉะนั้น ไม่รู้จักใช่ไหม?

ผู้ร่วมสนทนา : ค่ะ

ท่านอาจารย์ : แล้วไปปฏิบัติอะไร? ใครบอกให้ปฏิบัติ? ไม่รู้จักพระพุทธเจ้า

ผู้ร่วมสนทนา : ตอนที่ปฏิบัติ ลูกนั่งสมาธิ

ท่านอาจารย์ : สมาธิ คือ อะไร?

... ท่านที่สนใจ สามารถติดตามบันทึกการสนทนาธรรมในครั้งนี้ จากช่องทางการเผยแพร่ของมูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา เร็วๆ นี้ ...

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาค่ะ

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์ด้วยความเคารพยิ่ง

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาครับ