[เล่มที่ 23] พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ เล่ม ๓ ภาค ๒ - หน้าที่ 99

ภูมิชสูตร

[๔๐๗] ท่านภูมิชะกล่าวว่า ดูก่อนพระราชกุมาร เรื่องนี้อาตมภาพมิได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าเลย แต่ข้อที่เป็นฐานะมีได้แล คือ พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงทรงพยากรณ์อย่างนี้ว่า ถ้าแม้บุคคลทำความหวัง แล้วประพฤติพรหมจรรย์โดยไม่แยบคาย เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล ถ้าแม้ทำความไม่หวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์โดยไม่แยบคาย เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล ถ้าแม้ทำทั้งความหวังและความไม่หวังแล้ว ประพฤติพรหมจรรย์โดยไม่แยบคาย เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล ถ้าแม้ทำความหวังก็มิใช่ ความไม่หวังก็มิใช่แล้วประพฤติพรหมจรรย์โดยไม่แยบคาย เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล

[เล่มที่ 32] พระสุตตันตปิฎก เอกนิบาต-ทุกนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๒ - หน้า 459

ตติยปัณณสก์

อาสาวรรคที่ ๑สูตรที่ ๑

[๓๖๓] ๑๑๗. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้ละได้ยาก

๒ อย่างเป็นไฉน คือ ความหวังในลาภ ๑ ความหวังในชีวิต ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้แลละได้ยาก.

อ.คำปั่น: พอดีสหายธรรมะครับ คุณแอน มาแชล จากแคนนาดา ได้ฝากคำถามเพื่อความเข้าใจละเอียดในธรรมะ ๒ อย่าง ก็คือ ความใส่ใจ และอีกประการ ก็คือความหวังครับ ก็ขอโอกาสท่านอาจารย์ได้กล่าวถึงความเป็นจริงของธรรมะ ๒ ประการนี้ด้วยครับ

ท่านอาจารย์: เพราะฉะนั้น ก็เป็นโอกาสดีที่คุณแอนก็จะได้พิจารณาไตร่ตรองให้ละเอียดขึ้น ความต่างกันของธรรมะอะไรบ้างที่พูดถึงเมื่อกี้นี้

อ.คำปั่น: ความใส่ใจ แล้วก็ความหวังครับ

ท่านอาจารย์: เคยหวังไหม? เห็นไหม!! มีก็ไม่รู้ เป็นจริงหรือเปล่า? เป็นธรรมะหรือเปล่า? เป็นธรรมะอะไร? เป็นธรรมะประเภทไหน? เห็นไหม ไม่รู้สักอย่าง เพราะฉะนั้น ไม่ว่าจะฟังอะไรก็ตามแต่ เริ่มเข้าใจธรรมะสิ่งที่มีจริง แค่นี้!! เพื่อจะมั่นคงในคำต่อไป เป็นอนัตตา จะเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดไม่ได้ คิดดู.. ลึกซึ้งปานใด เคยเป็นคน เคยเป็นรถไฟ เคยเป็นรถยนต์ เคยเป็นเก้าอี้ เคยเป็นโต๊ะ หาเป็นเช่นนั้นไม่ จริงไหม?

อ.คำปั่น: จริงครับ

ท่านอาจารย์: และ ความหวังมีจริงไหม?

อ.คำปั่น: ความหวังมีจริงครับ

ท่านอาจารย์: แล้วหวังอะไร? ไหนลองบอกมาซิ หวังอะไร? เพราะเคยหวังกันนี่ แล้วก็หวังอยู่ด้วยเดี๋ยวนี้ แล้วก็หวังต่อไปด้วย ไม่หมด!! หวังไปเรื่อยๆ เมื่อมีเหตุที่จะให้หวังก็หว้ง

คุณแอนหวังจะมาเมืองไทยไหมคะ? เห็นไหม จะบอกว่าอย่างไร ไม่มีธรรมะไม่มีจริงหรือ หวัง? กำลังหวัง คุณคำปั่นหวังอะไร? หวังจะได้ฟังคำตอบ หวังแล้วใช่ไหม?

อ.คำปั่น: ก็หวังแล้วครับ

ท่านอาจารย์: เพราะฉะนั้น เป็นปกติธรรมดา แต่ไม่รู้ แค่จะลุกขึ้นยืน นี่หวังไหม? นั่งๆ อยู่นี่ หวังที่จะลุกขึ้นหรือเปล่า?

อ.คำปั่น: ละเอียดมากเลยครับ

ท่านอาจารย์: นี่ค่ะ แต่ละคำถ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ทรงแสดง ใครจะรู้!! สิ่งที่มีที่ละเอียดอย่างยิ่งทุกขณะ กว่าพระองค์จะตรัสรู้ ทรงบำเพ็ญพระบารมีนานเท่าไหร่ รู้ไปหมดรู้ทั่วทุกอย่างไม่ว่าโลกไหนทั้งสิ้น ไม่ว่าอะไรทั้งสิ้นโดยประการทั้งปวง จนถึงระดับที่ไม่มีใครเทียบได้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องศีล เรื่องสมาธิ เรื่องปัญญา แล้วเราก็ฟังคำของผู้เลิศสูงสุด ตรัสรู้ ไม่มีใครเทียบได้ แล้วเรามานั่งประมาทได้หรือ

เพราะฉะนั้น ทุกคำที่เราพูดนี่ เตือนให้รู้ว่า ความจริงที่เราไม่เคยนึกถึงเลย หวังมีจริง ถ้าหวังไม่เกิดหวังไม่มี และถ้าไม่เห็น จะหวังในสิ่งที่ถูกเห็นไหม? ถ้าไม่ได้ยิน จะหวังอะไรที่จะต้องได้ยินไหม? ถ้าไม่ได้กลิ่น จะหวังอะไรที่เกี่ยวกับกลิ่นไหม?

ระหว่างหยุดไป หวังอะไรหรือเปล่า?

อ.คำปั่น: หวังรอการมาของท่านอาจารย์ครับ

ท่านอาจารย์: ไม่รู้เลย หวังตลอดจริงไหม?

อ.คำปั่น: จริงครับให้เกิดขึ้น

ท่านอาจารย์: เพราะฉะนั้น เป็นสภาพธรรมที่มีจริง เป็นความติดข้องเป็นความต้องการในสิ่งที่ยังไม่เกิดขึ้นให้เกิดขึ้น

อ.คำปั่น : ชัดเจนมากเลย บางทีพอได้ฟังแล้วก็ต้องไตร่ตรองตามความเป็นจริงอย่างที่ท่านอาจารย์ได้กล่าวเป็นจริงอย่างนั้นเลย แล้วก็ข้อความที่อธิบายความหวังไว้ อย่างใน อัฏฐสาลีนี ท่านก็อธิบายไว้ว่า หวังอารมณ์ทั้งหลาย ก็ชัดมากครับ หวังอารมณ์ทั้งหลาย

ท่านอาจารย์: ความจริงเปลี่ยนไม่ได้ ถูกต้องไหม?

อ.คำปั่น: ถูกต้องเลยครับ

ท่านอาจารย์: สอดคล้องทั้งหมดไม่ว่าสมัยไหน

เพราะฉะนั้น สงสัยเรื่องความหวัง หมดหรือยัง หมดความสงสัยเรื่องความหวังหรือยัง? เข้าใจแล้วยังว่า หวังอยู่กับทุกขณะเลย จะพูดอย่างธรรมดาก็อยู่กับตัวตลอดเวลา จะเอื้อมมือไปก็หวังแล้วมิใช่หรือ จึงเอื้อม ความละเอียดลึกซึ้งของธรรมะ

อ.คำปั่น: ก็เป็นประโยชน์มากเลยครับ

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ด้วยความเคารพยิ่งค่ะ

กราบยินดีในกุศลจิตของ อ.คำปั่น ด้วยความเคารพค่ะ

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์ ด้วยความเคารพยิ่ง

ยินดีในกุศลจิตครับ