ทางเดียวที่จะรู้ คือ ศึกษา ในขณะที่กำลังพิจารณานั้น คือ ขณะที่สติ
เกิดระลึก ถ้าสติไม่เกิด ไม่ระลึกที่ลักษณะของนามธรรมและรูปธรรม ปัญญาก็จะศึกษาไม่ได้เลย ด้วยเหตุนี้จึงเป็นสติปัฏฐาน เพื่อสติจะต้องระลึกได้ แล้วปัญญาก็จะค่อยๆ พิจารณาสังเกตจนกว่าจะรู้ลักษณะที่ต่างกันของนามธรรมและรูปธรรม ไม่ใช่ทำอย่างอื่น แต่เวลานี้ไม่รู้อะไร ไม่รู้ว่านามธรรมมีลักษณะอย่างไร รูปธรรมมีลักษณะอย่างไร เพราะเหตุว่าได้ยินได้ฟังแต่ว่าไม่มีตัวตนมีแต่นาม มีแต่รูป แต่ถึงจะได้ยินอย่างนี้ ก็ไม่ใช่ว่าจะรู้ว่า นามธรรมคือลักษณะอย่างนี้ แม้จะได้ทราบว่า เป็นธาตุรู้ เป็นลักษณะรู้ ก็จะรู้ขึ้นได้จริงๆ

แนวทางเจริญวิปัสสนา