ความจริงแห่งชีวิต [160] ทรงแสดง เรื่องของทวาร โดยละเอียด
โดย พุทธรักษา  22 ก.ย. 2552
หัวข้อหมายเลข 13656

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ขณะนี้คงจะไม่มีใครคิดถึงจักขุปสาทรูป ซึ่งเป็นรูปที่มีจริงและกำลังเกิดดับที่กลางตา ในธัมมสังคณีปกรณ์ รูปกัณฑ์ ข้อความในพระบาลีจักขายตนนิทเทส ข้อ ๕๙๖ มีข้อความว่า

"รูป" ที่เรียกว่า "จัก​ขาย​ตนะ" นั้นเป็นไฉน จักขุใดเป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ นับเนื่องในอัตตภาพ เป็นสิ่งที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้

จัก​ขาย​ตนะ เป็นคำรวมของ จักขุ และอายตนะ

จักขุ คือ ตา อายตนะ คือ ที่ประชุม ที่เกิด ฉะนั้น จัก​ขาย​ตนะ คือ จักขุ​ซึ่ง​เป็น​ที่​ประชุม เป็น​ที่​เกิด​นั่นเอง

พระผู้มีพระภาคทรงแสดงว่า เมื่อวิถีจิตต่างๆ เกิดขึ้น เห็นและรู้รูปา​รมณ์ทางจักขุทวารวาระหนึ่งดับไปแล้ว ภวังคจิตก็เกิดดับสืบต่อหลายขณะ แล้วจิตก็เกิดขึ้น รู้รูปา​รมณ์ที่ปรากฏทางจักขุทวารซึ่งดับไปแล้วนั้นต่อทางมโนทวารอีก มโนทวารวิถีจิตเกิดขึ้น รู้อารมณ์ทางมโนทวารต่อจากจักขุทวารวิถีจิตที่ดับไปหมดแล้วนั้นอย่างรวดเร็วมาก แม้ว่า​จะมีภวังคจิตเกิดคั่นก็ตาม ฉะนั้น จึงควรทราบประโยชน์ที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงเรื่องของทวารโดยละเอียด เพื่อไม่ให้ปะปนจิตที่รู้อารมณ์ทางจักขุทวาร และจิตที่รู้อารมณ์นั้นต่อทางมโนทวาร ทางโสตทวาร ฆานทวาร ชิวหา​ทวาร และกายทวารก็โดยนัยเดียวกัน คือ เมื่อ​วิถี​จิต​ต่างๆ เกิด​ขึ้น​รู้​อารมณ์​ใด​อารมณ์​หนึ่ง ทาง​ทวาร​ใด​ทวาร​หนึ่ง​ใน​ ๕ ทวาร​ดับ​ไป​แล้ว และ​ภวังคจิต​เกิด​คั่น​หลาย​ขณะ​แล้ว จิต​ก็​เกิด​ขึ้น​รู้​อารมณ์​เดียวกัน​นั้น​ต่อ​ทาง​มโน​ทวาร​ทุก​ครั้ง


โดย อาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ จัดพิมพ์เผยแพร่ โดย คณะกรรมการ ศิลปะและวัฒนธรรม สภาผู้แทนราษฎร เนื่องในวโรกาสมหามงคลเฉลิมพระชนม์พรรษา ครบ ๗๕ พรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช วันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๔๕

ขอเชิญอ่านหรือดาวน์โหลดหนังสือ ...

ปรมัตถธรรมสังเขป

ขอเชิญอ่านตอนต่อไป ...

ความาจริงแห่งชีวิต

ขออนุโมทนา

ขออุทิศกุศลแด่คุณพ่อ คุณแม่ และสรรพสัตว์



ความคิดเห็น 1    โดย chatchai.k  วันที่ 18 ก.ค. 2563

ขออนุโมทนาครับ