สนทนาธรรมสิ่งที่กำลังมี ให้ค่อยๆ เข้าใจขึ้น ศึกษาธรรมมีตัวธรรมที่มีแต่ไม่เคยรู้ ก็จะเริ่มรู้ว่าอะไรที่หลากหลาย จึงต้องใช้คำแสดงความหลากหลายอย่างยิ่งทุกคำ

ความเห็นผิดมีจริง เป็นธรรมะ ไม่ใช่จิตแต่เป็นเจตสิก วันนี้มีความเห็นผิดไหม (มี) เยอะไหม (มากด้วย) เห็นผิดว่าอะไรบ้าง (เห็นผิดว่ามีคน มีสัตว์ มีตัวเรา) นั่นชื่ออีกอย่างว่า อัตตานุทิฏฐิ เป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใด อัตตา

แล้วมีความเห็นผิดอื่นๆ ไหม? (ร่างกายของเรา ผมของเรา) เห็นผิดว่าเป็นเรา แล้วคนอื่นมีไหม สิ่งอื่นมีไหม? (มี) เพราะฉะนั้นเป็นความเห็นว่ามีสิ่งหนึ่งสิ่งใด อัตตา แต่สิ่งอื่นไม่ใช่เรา แต่สิ่งนี้เรา อย่างเดียวกันแต่ขณะนั้นเป็นคนอื่น แต่ตรงนี้เป็นเรา

เพราะฉะนั้นแม้ความเห็นผิดว่าเป็นอัตตาก็มีสองอย่าง เห็นผิดว่าเป็นอัตตาทั้งนั้นแต่ไม่ใช่เรา เราอยู่ตรงนี้เพราะฉะนั้นเห็นผิดว่าเราตรงนี้เป็น สักกายทิฐิ

ทั้งหมดที่เป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดคืออัตตานุทิฏฐิ เฉพาะคนที่เห็นผิดว่านี่เราเป็นสักกายทิฐิ

ทิฏฐิ ความเห็นผิดจากความเป็นจริงโดยประการต่างๆ โดยนัยทั้งปวง

แต่ละคำมีความละเอียดมากที่ต้องรู้ว่าทิฏฐิมีเดี๋ยวนี้หรือเปล่า? ตาของเรานิ้วของเรา แขนของเรา เสื้อผ้าของเรา ... มีเราก็ต้องมีของเรา อยู่ในสังสารวัฏมืดสนิทไม่ได้รู้ความจริงจนกว่าจะมีการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า และผู้ที่สะสมมาเห็นประโยชน์ รู้ว่าทุกอย่างเกิดแล้วดับไม่เหลือเลย แต่ในบรรดาสิ่งที่เกิดดับทั้งหมดปัญญาประเสริฐสุด เพราะสามารถที่จะรู้ความจริงจนประจักษ์แจ้งจนดับสิ่งที่มีปัจจัยเกิด เมื่อดับปัจจัยที่จะให้เกิด เกิดอีกไม่ได้เลยตามลำดับจนไม่เกิดเลย

ค่อยๆ เข้าใจถูกขึ้นตามลำดับ ปลูกฝังอุปนิสัยที่จะเห็นประโยชน์อย่างยิ่งในสิ่งที่ประเสริฐกว่าทรัพย์สินใดๆ ทั้งหมด ประเสริฐกว่ารูปสมบัติ ทรัพย์สมบัติ เกียรติยศ ชื่อเสียง คำสรรเสริญใดๆ ทั้งหมด เพราะว่าทุกสิ่งนั้นเกิดแล้วดับ และยินดีอะไรกับสิ่งที่ไม่เหลือ โง่หรือฉลาด ... อวิชชาหรือปัญญา?!

ฟังเพื่อเข้าใจสำคัญที่สุด ฟังเพื่อเข้าใจความจริงและเป็นความจริงแล้วต้องถึงระดับรู้ความจริงได้ ประจักษ์แจ้งได้ นั่นจึงจะเป็นประโยชน์ของการฟัง ... เดี๋ยวนี้หรือเมื่อไหร่ที่เข้าใจ ประโยชน์คือปลูกฝังความมั่นคงว่าไม่ใช่เรา แต่ยังไม่ประจักษ์ ก็เป็นคนต่อไป เป็นอะไรต่อไป จนกว่าแต่ละทางปรากฏแยกขาดจากกัน

เพราะฉะนั้นต้องฟังด้วยความเข้าใจจริงๆ ธรรมมีจริง ทุกอย่างเป็นธรรมแล้วมาเป็นเราได้ยังไง นอกจากความไม่รู้ ตายแล้วไหนเรา แต่พอเกิดก็เป็นเราอีก ใช้คำว่า บรมโง่!!! โง่จริงๆ มานานแล้ว และก็ไม่ใช่เราเลย เพราะอะไรจึงปลาบปลื้ม ... เพราะรู้ความจริงที่เปลี่ยนไม่ได้เลย จริงถึงที่สุด ... แล้วรู้ได้ในความจริงที่ถูกปกปิดไว้ตลอดไปหนาขึ้นๆ ได้มีโอกาส ได้รู้ได้ปลูกฝัง อีกนานเท่าไหร่รู้ได้แน่นอนเพราะมีผู้ที่ประจักษ์แจ้งแล้วด้วยความอดทน กี่แสนกัปไม่สำคัญ ... ขอให้รู้ความจริงเถอะ เพราะรู้ยากและถูกปกปิดมาแสนนาน ถ้าไม่ละเอียดไม่ฟังด้วยความเคารพจริงๆ ไม่มีทางดับความเป็นเรา!!!

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์ ด้วยความเคารพยิ่ง

ยินดีในกุศลจิตครับ