Loading...
  022505  ฌาน ๑๖ คือ ?
Pure.
วันที่ 18 ก.พ. 2556 11:21 น.
อ่าน 1,026
 
 

-ดังทราบมาว่ามีสำนักปฏิบัติธรรมแบบสติปัฎฐาน ๔ มีอารมณ์ฌานทั้งหมด ๑๖ ฌาน

ถ้าใครผ่านหรือบรรลุได้ก็จัดว่าได้เป็นพระอริยเจ้าชั้นโสดาบันจริงหรือไม่ ?

-ได้ยินมาว่าถ้าใครจะถึงจุดนั้นได้หรือขั้นสุดท้ายของฌาน ๑๖ จะต้องอธิฐานดับจิต

หรือให้จิตดับเสียก่อนจึงจะบรรลุฌาน ๑๖ จริงหรือไม่ ?

-ทำไมผู้ที่บรรลุฌาน ๑๖ ถือว่าเป็นพระโสดาบันแล้วอยู่นานไปๆ เขาจะต้องเข้าไปทวน

ฌานด้วย ?

-ตามพระธรรมว่าไว้ผู้ที่เป็นโสดาบันแล้วถือว่าเป็นผู้ไม่หวนกลับคืนมาใช่หรือไม่ ?

ขอบคุณอนุโมทนาบุญครับ...!

 



  ความคิดเห็นที่ 1  
khampan.a
วันที่ 18 ก.พ. 2556 17:59 น.
 

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ขออนุญาตร่วมแสดงความคิดเห็น ครับ

    จากประเด็นคำถาม  เข้าใจว่า  ฌาน ๑๖  นั้น  น่าจะเป็น  ญาณ ๑๖  ที่เป็นวิปัสสนา

ญาณขั้นต่าง ๆ

     -ดังทราบมาว่ามีสำนักปฏิบัติธรรมแบบสติปัฎฐาน ๔     มีอารมณ์ฌานทั้งหมด ๑๖

ฌาน ถ้าใครผ่านหรือบรรลุได้ก็จัดว่าได้เป็นพระอริยเจ้าชั้นโสดาบันจริงหรือไม่ ?

   สำคัญที่ความเข้าใจถูกเห็นถูก โดยอาศัยพระธรรมคำสอนของพระสัมมสัมพุทธเจ้า

มีความมั่นคงในความเป็นจริงของสภาพธรรม       มีการอบรมเจริญสติปัฏฐานระลึกรู้

สภาพธรรมที่กำลังมีกำลังปรากฏตามความเป็นจริง ด้วยความเข้าใจถูกเห็นถูก   เมื่อ

ปัญญาเจริญขึ้นไปตามลำดับเป็นเหตุให้วิปัสสนาญาณขั้นต่างเกิดขึ้น    จนกระทั่งถึง

มัคคญาณ  ผลญาณ    สามารถดับกิเลสได้ตามลำดับขั้น       แต่ถ้าตั้งต้นไม่ถูกแล้ว

ไปทำอะไรด้วยความเป็นตัวตน ไปปฏิบัติผิด      ไปทำด้วยความจดจ้องต้องการ นั่น 

ไม่ใช่หนทางที่ถูกต้อง   แม้จะบอกว่าเป็นการเจริญสติปัฏฐาน ๔  ก็ไม่ใช่เพราะไม่ได้

เป็นไปเพื่อความเข้าใจถูกเห็นถูกเลย       แล้วจะบรรลุถึงความเป็นพระอริยบุคคลได้

อย่างไร  เพราะไม่มีความเข้าใจถูกเห็นถูก

     -ได้ยินมาว่าถ้าใครจะถึงจุดนั้นได้หรือขั้นสุดท้ายของฌาน ๑๖ จะต้องอธิฐานดับ

จิตหรือให้จิตดับเสียก่อนจึงจะบรรลุฌาน ๑๖ จริงหรือไม่ ?

     ใครจะว่าอย่างไรก็ตาม  ความเป็นจริงของสภาพธรรมไม่เคยเปลี่ยน     การที่จะรู้

ลักษณะของสภาพธรรมที่มีจริง ที่กำลังปรากฏ      เป็นกุศลจิตที่ประกอบด้วยปัญญา  

มีจิตเกิดขึ้น  มีเจตสิกประการต่าง ๆ  เกิดร่วมด้วยในขณะนั้น  ต้องมีสภาพธรรมที่เป็น

จิตและเจตสิกธรรม  เกิดขึ้นเป็นไปในขณะนั้น         ทุกขณะของชีวิตก็ไม่พ้นไปจาก

จิต(รวมทั้งเจตสิกที่เกิดร่วมด้วย)       ดังนั้น จึงต้องเป็นผู้ที่มีความมั่นคงในพระธรรม

คำสอนที่เป็นพระพุทธพจน์ วาจาสัจจะ ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงที่ทรงแสดง

ไว้โดยละเอียดโดยประการทั้งปวง   เพื่อป้องกันไม่ให้เข้าใจผิด

   -ทำไมผู้ที่บรรลุฌาน ๑๖ ถือว่าเป็นพระโสดาบันแล้วอยู่นานไปๆ เขาจะต้องเข้าไป

ทวนฌานด้วย ?

    พระโสดาบัน   ไม่ใช่พระอรหันต์    ยังมีกิจที่จะต้องกระทำ คือ อบรมเจริญปัญญา

เพื่อการรู้แจ้งอริยสัจจธรรมเบื้องสูงขึ้นไป  เพราะการดับกิเลส ก็ต้องดับตามลำดับขั้น 

เป็นพระโสดาบันแล้ว ยังมีกิเลสที่จะต้องดับอีก     ปัญญาก็ต้องรู้ชัดเพิ่มขึ้น   ก็ต้อง

จะผ่านวิปัสสนาญาณแต่ละขั้น    จนถึง ความเป็นพระสกทาคามี     สามารถยังกิเลส

อย่างอื่นให้เบาบางต่อไป ต่อไปจนถึงพระอนาคามี  นกว่าจะถึงความเป็นพระอรหันต์

เพราะฉะนั้น  ก็ต้องเจริญสติปัฏฐาน และมีวิปัสสนาญาณเกิดอีก เพื่อเจริญปัญญาคม

กล้าขึ้น  คงจะไม่ใช่การทวนญาณ  แต่เป็นการอบรมเจริญปัญญายิ่งขึ้น  จนกว่าจะถึง

ความเป็นพระอรหันต์   เมื่อถึงความเป็นพระอรหันต์แล้ว ก็ไม่ต้องมีกิจที่จะต้องกระทำ

อีก ไม่มีกิจที่จะต้องอบรมเจริญปัญญาที่จะดับกิเลสอีก เพราะเหตุว่ากิเลสดับหมดสิ้น

แล้วนั่นเอง

     -ตามพระธรรมว่าไว้ผู้ที่เป็นโสดาบันแล้วถือว่าเป็นผู้ไม่หวนกลับคืนมาใช่หรือไม่ ?

  พระโสดาบัน เป็นผู้ไม่มีความตกต่ำเป็นธรรมดา         เป็นผู้มีศรัทธาที่มั่นคงในพระ

รัตนตรัย   เป็นผู้ปิดประตูอบายได้แล้ว   ไม่ตกไปสู่ภูมิที่ต่ำคืออบายภูมิอีกต่อไป และ

ที่สำคัญ   เป็นผู้ที่แน่นอนว่าว่าจะได้ตรัสรู้ธรรมเป็นพระอริยบุคคลเบื้องสูงขึ้นไป  คือ 

เป็นพระสกทาคามี    เป็นพระอนาคามี และเป็นพระอรหันต์ ดับกิเลสทั้งปวงได้อย่าง

หมดสิ้นในที่สุด   และถ้าเป็นเพศบรรพชิตที่สละอาคารบ้านเรือนออกบวชแล้ว  อบรม

เจริญปัญญา  เจริญสติปัฏฐาน        จนกระทั้งได้รู้แจ้งอริยสัจจธรรมถึงความเป็นพระ

โสดาบันแล้ว  ท่านก็จะไม่หวนกลับมาสู่เพศคฤหัสถ์อีก   เพราะโดยเป็นผู้มีปกติอบรม

เจริญสติปัฏฐานย่อมเป็นผู้มีจิตใจน้อมไปในความเป็นผู้สงัดจากกิเลสทั้งหลาย  การที่

ท่านเหล่านั้นจะหวนกลับมาครองเพศเป็นคฤหัสถ์อีกนั้นย่อมเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ครับ

...ขออนุโมทนาในกุศลจิตของทุก ๆ ท่านครับ...

 
  

  ความคิดเห็นที่ 2  
paderm
วันที่ 18 ก.พ. 2556 18:23 น.
 

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

  1.ดังทราบมาว่ามีสำนักปฏิบัติธรรมแบบสติปัฎ ฐาน ๔ มีอารมณ์ฌานทั้งหมด ๑๖ ฌาน

ถ้าใครผ่านหรือบรรลุได้ก็จัดว่าได้เป็นพระอริยเจ้าชั้นโสดาบันจริงหรือไม่ ?

  - การบรรลุธรรม สำคัญที่ปัญญาเป็นสำคัญ แต่ปัญญาก็มีหลายระดับ ปัญญาขั้น

การฟัง ปัญญาที่เชือ่กรรมและผลของกรรม ปัญญาขั้นสมถภาวนา และ ปัญญาใน

ระดับวิปัสสนา

  ปัญญา คือ ความเห็นถูกตามความเป็นจริง ที่จะถึงการดับกิเลสได คือ ปัญญาที่

เป็นวิปัสสนา   คือ  การรู้แจ้งลักษณะของสภาพธรรมที่มีในขณะนี้ว่าเป็นแต่เพียง

ธรรมไม่ใช่เรา อันเป็นการเจริญสติปัฏฐาน หรือ อริยมรรค  ซึ่ง จะต้องเริ่มจากการ

ฟังให้เข้าใจ เป็นพื้นฐานที่สำคัญ คือ มี สัมมาทิฏฐิ เป็นเบื้องต้น   เมื่อปัญญาขั้น

การฟังมากขึ้น ก็จะทำให้ถึงปัญญาที่ระดับ ระลึกรู้ลักษณะของสภาพธรรมที่มีจริง

ในขณะนี้ว่าเป็นแต่เพียงสภาพธรรมไม่ใช่เรา กล่าวง่ายๆ คือ สติและปัญญาเกิด

ระลึกรู้ลักษณะของสภาพธรรมในขณะนี้ และ เมื่อเกิดสติปัฏฐานบ่อยๆ ปัญญามี

กำลังแก่กล้า ย่อมถึงปัญญาระดับสูงที่เรียกว่า วิปัสสนาญาณ แต่ ไม่ใช่ ถึงฌาน

ซึ่งการถึงการดับกิเลสได้ ต้องผ่าน ญาณ 16 ขั้น ไม่ใช่ ฌาน 16 ขั้น

    ญาณปัญญาที่เป็นวิปัสสนาญาณแต่ละขั้น ก็จะต้องค่อยๆเจริญตามลำดับ ผ่าน

ไปแต่ละขั้น แต่ต้องอบรมยาวนาน จนถึงญาณที่ 16 ก็จะถึงความเป็นพระโสดาบัน

ดับกิเลสได้บางอย่างจนหมดสิ้น ครับ

   ส่วน ฌาน หมายถึง เพ่ง เผา สภาพธรรมที่เป็นข้าศึก เมื่อพูดถึงฌาน โดยทั่วไป

ก็คือ การเจริญความสงบ ที่เป็นความสงบจากกิเลสชั่วคราว จนจิตตั้งมั่น ได้ฌาน

แต่ ฌาน ไม่สามารถดับกิเลสได้ เปรียบเหมือนก้อนหินทับหญ้า หญ้าก็โตขึ้นอีกได้

หญ้าไม่ได้ตาย ครับ  ดังนั้น (ฌาน จึง มีฌาน 8 ไม่ใช่ ฌาน 16 ซึ่งเกิดจากการอบรม

ปัญญาคนละระดับขั้น ที่เป็น ปัญญาขั้นสมถภาวนา แต่ แม้ได้ฌานสูงสุด ก็ไม่สามารถ

ดับกิเลสได้ ครับ

2.ได้ยินมาว่าถ้าใครจะถึงจุดนั้นได้หรือขั้นสุดท้ายของฌาน ๑๖ จะต้องอธิฐานดับจิต

หรือให้จิตดับเสียก่อนจึงจะบรรลุฌาน ๑๖ จริงหรือไม่ ?

  - การจะถึง ฌาน 8 จะต้องอบรมสมถภาวนาจนถึงขั้นสูงสุด ด้วยการเจริญสมถภาวนา

แต่ไม่ใช่ด้วยการดับจิต อธิษฐานจิต เพราะ การถึงความสงบจากกิเลสชั่วคราว แต่ยัง

ไม่ได้ดับกิเลส ไม่ได้เกิดจากการคิด อธิษฐาน แต่เกิดจากการมีปัญญา เข้าใจถูก เป็น

เบื้องต้น และ อบรมสมถภาวนาเป็นขั้นๆ อันมีพื้นฐาน คือ ความเห็นถูก เป็นสำคัญ ครับ

  ส่วน ญาณ 16 เกิดจกาการอบรมปัญญา ที่เป็นเรื่องสภาพธรรมที่มีจริงในขณะนี้

โดยเข้าใจขั้นการฟังว่าเป็นแต่เพียงสภาพธรรมไม่ใช่เรา  ซึ่ง ก็จะเกิดจาการฟัง ไม่ได้

เกิดจากการอธิษฐานจิต ดับจิตแต่อย่างไร ครับ

 

3.ทำไมผู้ที่บรรลุฌาน ๑๖ ถือว่าเป็นพระโสดาบันแล้วอยู่นานไปๆ เขาจะต้องเข้าไป

ทวนฌานด้วย ?

  - ผู้ที่บรรลุธรรมเป็นพระโสดาบัยน ย่อมทราบหนทางที่ถูกต้องแล้ว ว่าจะเดินอย่างไร

ด้วยกาเรจริญวิปัสสนา ไม่ใช่ด้วยการเจริญฌาน ซึ่ง การเจริญวิปัสสนา ก็จะต้องผ่าน

16 ขั้นไปตามลำดับ เพื่อความมั่นคงของการเจริญปัญญาที่จะมากขึ้น ครับ

   ส่วน ผู้ที่เป็นพระโสดาบัน ก็สามารถได้ฌานด้วย คือ มีการเจริญสมถภาวนาได้ด้วย

สำหรับผู้ที่สะสมอุปนิสัยมา และ  ก็สามารถเข้าฌานได้ ตามสมควรแก่ปัจจัย  และ

โอกาส ครับ


4.ตามพระธรรมว่าไว้ผู้ที่เป็นโสดาบันแล้วถือว่าเป็นผู้ไม่หวนกลับคืนมาใช่หรือไม่ ?

  - ถูกต้องครับ แต่การไม่หวนกลับมา มีหลายอย่างดังต่อไปนี้

1.ไม่หวนกับมาสู่ความเป็นปุถุชน เพราะ ถึงความเป็นพระอริยะ ประเสริฐแล้ว ด้วย

   ปัญญา

2.ไม่หวนกลับมา สู่กิเลส ที่ดับไปแล้ว คือ กิเลสอะไรที่ดับไปแล้ว กิเลสเหล่านั้น ก็

    จะไม่หวนกลับมาอีกเลย

3.ไม่หวนกลับมาสู่ ทุคติภูมิ ภูมิที่ต่ำ ตามความเป็นจริง เมื่อยังเป็นปุถุชน คติเกิด

ในภพหน้า   ภพต่อไป   ไม่แน่นอน ยังไปอบายภูมิ มี นรก เป็นต้นได้ แต่ เมื่อเป็น

พระโสดาบันแล้ว มี สุคติเป็นที่หวังได้ ไม่กลับมาสู่ อบายภูมิอีก จึงเป็นผู้ไม่หวน

กลับมาสู่ ภพภูมิที่ ต่ำ ครับ

4. เป็นผู้ไม่หวนกลับมาสู่ คุณธรรมที่ต่ำ คือ เมื่อมีปัญญา ถึงความเป็นพระโสดาบัน

ปัญญาที่ประจักษ์พระนิพพาน เป็นโลกุตตร ปัญญานั้นย่อมเจริญขึ้น ไม่เสื่อมไป

สู่ที่ต่ำ และ คุณธรรมอื่นๆ มี ศรัทธา และ สติ เป็นต้น ก็เจริญเพิ่มขึ้น ไม่หวนกลับ

มาสู่คุณธรรมที่ต่ำลงไป ครับ

ขออนุโมทนาที่ร่วมสนทนา

 
  

  ความคิดเห็นที่ 3  
นิรมิต
วันที่ 19 ก.พ. 2556 00:01 น.
 

กราบขอบพระคุณ และขออนุโมทนาครับ

 
  

  ความคิดเห็นที่ 4  
ผู้ร่วมเดินทาง
วันที่ 19 ก.พ. 2556 09:06 น.
 

ขอบพระคุณและขออนุโมทนาอาจารย์คำปั่น อาจารย์ผเดิม และทุก ๆ ท่านครับ

 
  

  ความคิดเห็นที่ 5  
nong
วันที่ 19 ก.พ. 2556 11:56 น.
 

ขออนุโมทนาค่ะ

 
  

  ความคิดเห็นที่ 6  
j.jim
วันที่ 19 ก.พ. 2556 16:01 น.
 

ขอบคุณ และขออนุโมทนาค่ะ

 
  

  ความคิดเห็นที่ 7  
Pure.
วันที่ 19 ก.พ. 2556 19:13 น.
 

     ขอบคุณครับอาจารย์ที่ได้ให้ความสว่างเรื่องฌาน ๘ และญาณ ๑๖ ครับ

อนุโมทนาสาธุบุญ...

 
  

แสดงความคิดเห็น
กรุณาล็อกอินเข้าสู่ระบบ ... คลิกที่นี่

Back to Top