Loading...
 13793   ว่าด้วยปัจจเวกขณญาณ [ปัจจเวกขณญาณุทเทส]
JANYAPINPARD
วันที่ 1 ต.ค. 2552 13:38 น.
อ่าน 761
 
 

    พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 78

                              ๑๔. อรรถกถาปัจจเวกขณญาณุทเทส

                                          ว่าด้วย  ปัจจเวกขณญาณ
  

            คำว่า   ตทา   สมุทาคเต  ธมฺเม  ปสฺสเน  ปญฺญา          แปลว่าปัญญาในการ

พิจารณาเห็นธรรมที่เข้ามาประชุมในขณะนั้น  ความว่า    ปัญญาเป็นเครื่องเห็นเพ่งรู้ใน

ธรรมคือมรรคและผลกับทั้งในธรรมคือสัจจะ  ๔     ที่เกิดขึ้นในมรรคขณะและผลขณะ   

คือมาพร้อมแล้ว    ถึงพร้อมแล้ว       ประชุมกันในกาลนั้น    ด้วยสามารถแห่งการได้

เฉพาะและด้วยสามารถแห่งการแทงตลอด.

            คำว่า  ปจฺจเวกฺขเณ   ญาณํ   ปัจจเวกขณญาณ       ความว่าญาณเป็นเครื่อง

หมุนกลับมาเห็นรู้แจ่มแจ้ง.       ก็ปัจจเวกขณญาณท่านกล่าวไว้ด้วยญาณทั้ง ๒ นี้. 

            ก็ในที่สุดแห่งโสดาปัตติผลในมรรควิถี  จิตของพระโสดาบันก็ลงภวังค์.    ต่อ

แต่นั้นก็ตัดภวังค์ขาด      มโนทวาราวัชชนะก็เกิดขึ้นเพื่อ พิจารณามรรค,  ครั้นมโนทวา

ราวัชชนะนั้นดับลงแล้ว        ชวนจิตพิจารณามรรคก็เกิดขึ้น   ๗    ขณะโดยลำดับฉะนี้

แล.       ครั้นแล้วก็ลงสู่ภวังค์อีกอาวัชชนจิตเป็นต้น      ก็เกิดขึ้นเพื่อพิจารณาธรรมทั้ง

หลายมีผลเป็นต้นโดยนัยนั้นเอง.

           เพราะความเกิดแห่งธรรมเหล่าใดมีผลเป็นต้น   พระโสดาบันนั้น   ก็พิจารณา

มรรค,   ผล,  กิเลสที่ละแล้ว,   กิเลสที่ยังเหลือ,และพระนิพพาน.

            ก็พระโสดาบันนั้นพิจารณามรรคว่า      เรามาแล้วด้วยมรรคนี้หนอ,   ต่อแต่นั้น

ก็พิจารณาผลว่า     อานิสงส์นี้เราได้แล้ว,     ต่อแต่นั้นก็พิจารณากิเลสที่ละแล้ว

ว่า        ขึ้นชื่อว่ากิเลสเหล่านี้   เราละได้แล้ว,    ต่อแต่นั้นก็พิจารณากิเลสที่มรรคเบื้อง

บนจะพึงประหาณว่ากิเลสเหล่านี้เรายังเหลืออยู่,         ในที่สุดก็พิจารณาอมตนิพพาน

ว่าธรรมนี้เราได้แล้วโดยความเป็นอารมณ์

            พระอริยสาวกชั้นโสดาบัน   มีปัจจเวกขณะ ๕ อย่าง  ด้วยประการนี้.    ปัจจเวก

ขณะของพระสทาคามีและพระอนาคามี    ก็มีเหมือนพระโสดาบัน.  แต่ของพระ

อรหันต์   มีปัจจเวกขณะ  ๔  อย่างคือ     ไม่มีการพิจารณากิเลสที่ยังเหลืออยู่.       รวม

ปัจจเวกขณญาณทั้งหมดมี  ๑๙ด้วยประการฉะนี้.   นี้เป็นการกำหนดอย่างอุกฤษฏ์. 

                                             ฯลฯ

 



แสดงความคิดเห็น
กรุณาล็อกอินเข้าสู่ระบบ ... คลิกที่นี่

Back to Top