สัมมากัมมันตะ - ธรรมที่วิรัติกายทุจริต

     สัมมากัมมันตะก็โดยนัยเดียวกัน    เป็นโสภณเจตสิก    ซึ่งเกิดขึ้นวิรัติทุจริตทางกาย    เพราะฉะนั้นแสดงให้เห็นว่า   วันหนึ่ง ๆ  กายทวารของแต่ละคนเป็นไปในทางฝ่ายอกุศลมากเพียงไร

     เมื่อลืมตาตื่นขึ้นมามีการเคลื่อนไหวกาย    ถ้าสติปัฏฐานไม่เกิด   จะไม่ทราบเลยว่าในขณะนั้นเป็นกายทวารของอกุศลจิต    เพราะเหตุว่าโลภะเกิดเป็นประจำ   ทันทีที่ตื่น   พลิกตัวลุกขึ้น   ขณะนั้นก็เป็นกายทวารของอกุศลจิต   คือ โลภมูลจิตที่มีความพอใจ    มีความต้องการขวนขวายทางตา   ทางหู   ทางจมูก   ทางลิ้น   ทางกาย   ถ้าอกุศลนั้นมีกำลังขึ้นถึงขั้นที่จะกระทำทุจริตกรรม   ทุจริตกรรมนั้นก็เกิด   ถ้าสัมมากัมมันตเจตสิกไม่เกิดขึ้นวิรัติทุจริตกรรม

     โดยเฉพาะเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ    อย่างตัวอย่างที่ได้กล่าวถึงในคราวก่อน   เช่น  มะม่วงของเพื่อนบ้าน    ดูเป็นเรื่องปกติธรรมดาเหลือเกิน    ตั้งแต่เห็นแล้วก็พอใจ   แต่ถ้าหลงลืมสติ    โดยเฉพาะที่เป็นเด็กเล็ก ๆ ก็อาจจะเก็บมะม่วงของเพื่อนบ้าน    ดูเป็นการกระทำที่เล็กน้อยในสายตาของคนอื่น   แต่ถ้าคิดว่าในขณะนั้นเป็นอกุศลจิตที่ทำให้กายกรรมเกิดขึ้น   ถือเอาสิ่งของของผู้อื่น   ซึ่งเจ้าของไม่ได้ให้   แม้ว่าจะโดยรู้   หรือโดยไม่รู้ก็ตามว่า ขณะนั้นเป็นอกุศลกรรม    อกุศลกรรมก็ได้กระทำสำเร็จแล้ว    เพราะฉะนั้นถ้าขณะนั้นสัมมากัมมันตเจตสิกไม่เกิดขึ้นวิรัติ    ก็จะมีการล่วงทุจริตต่าง ๆ

     ตั้งแต่เด็ก   สิ่งเล็ก ๆ น้อย ๆ   จนกระทั่งถึงโตแล้ว    ถ้าไม่พิจารณาการกระทำของตนเอง   ก็อาจจะไม่ทราบว่าสัมมากัมมันตะเกิดขึ้นวิรัติทุจริตกรรมที่เคยเห็นว่าเล็ก ๆ น้อย ๆนั้นหรือเปล่า    เพราะคนที่เคยเก็บมะม่วงของเพื่อนบ้าน   อาจจะเก็บตั้งแต่เด็กจนโต   เรื่อยไปตลอด    ได้ไหมคะ เพราะคิดว่า   เพียงมะม่วงของเพื่อนบ้านซึ่งเข้ามาในเขตบ้าน    แต่ถ้าสัมมากัมมันตะเกิดขึ้นวิรัตินี้   จะไม่กระทำกายกรรมนั้น    เพราะเห็นว่าเป็นสิ่งที่ไม่ควรกระทำ     ในขณะนั้นก็เป็นมัคค์   คือ  เป็นทางของกุศล

     เพราะฉะนั้นจะเห็นได้ว่า   สำหรับเจตสิกซึ่งเป็นมัคคปัจจัยทางฝ่ายกุศล   มีปัญญาเจตสิก ๑    วิตกเจตสิกซึ่งเป็นสัมมาสังกัปปะ ๑   สัมมาวาจาเจตสิก ๑    สัมมากัมมันตเจตสิก ๑     สัมมาอาชีวเจตสิก ๑   วิริยเจตสิกซึ่งเกิดกับกุศล    และสติซึ่งเป็นโสภณเจตสิก   ต้องเกิดกับโสภณจิตเท่านั้น    และสัมมาสมาธิ   ได้แก่ เอกัคคตาเจตสิกซึ่งเกิดกับกุศล    นอกจากนั้นแล้วไม่ใช่มัคค์   ไม่เป็นมัคคปัจจัย


หัวข้อหมายเลข  6041
ปรับปรุง  26 ส.ค. 2558