ผู้ได้ฌาณ ฌาณจิตจะเกิดก่อนจุติหรือไม่

ส.     ผู้ได้ฌานจิตแล้ว ฌานจิตจะต้องเกิดก่อนจุติหรือคะ

ผู้ถาม      เสมอไปหรือเปล่า

ส.     ไม่เสมอไปเลย ท่านพระเทวทัตสามารถทำอิทธิปาฏิหาริย์ได้

ผู้ถาม      แล้วเสื่อมไหมครับ

ส.     แน่นอนค่ะ ท่านเกิดในอเวจีมหานรกในขณะนี้ แสดงว่าชวนจิตก่อนจุติไม่ใช่ฌานจิตแน่นอน

ผู้ถาม      แต่นั่นเสื่อมแล้ว แต่ถ้าบุคคลที่ยังไม่เสื่อม

ส.     ความหมายไม่เสื่อมก็คือสามารถที่ฌานจิตจะเกิดได้อย่างแคล่วคล่อง

ผู้ถาม      แต่ถ้าไม่ให้ฌานจิตเกิด ตอนใกล้จะจุติ

ส.     เขาไม่สามารถทำอะไรได้ แต่มีปัจจัยที่จะให้ฌานจิตเกิดก่อนจุติ ด้วยความสามารถ ด้วยความชำนาญ ด้วยความไม่เสื่อม

ผู้ถาม      แล้วมีปัจจัยทำให้จิตอื่นเกิด นอกจากฌานจิต จะได้ไหมครับ

ส.     ไม่ได้ค่ะ ถ้าเป็นผู้ถึงความชำนาญ แคล่วคล่องและไม่เสื่อม

ผู้ถาม      ผู้ที่ไม่เสื่อมคือเข้าถึงความชำนาญ แคล่วคล่อง

ส.     แน่นอนค่ะ